Ο Asa Kent Jennings δεν ήταν Έλληνας. Δεν ήταν στρατιωτικός, ούτε πολιτικός. Ήταν ένας Αμερικανός ιεραπόστολος με σωματικά προβλήματα, ύψος μόλις 1,60μ. και εμφανή καμπούρα. Κι όμως, την πιο σκοτεινή στιγμή του Μικρασιατικού Ελληνισμού, όταν οι δρόμοι της Σμύρνης γέμιζαν με αίμα και οι αποβάθρες της πόλης είχαν μετατραπεί σε πεδίο απόγνωσης, ήταν εκείνος που στάθηκε όρθιος και έσωσε χιλιάδες ζωές.
Η ιστορία του Jennings ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 1922, όταν ο ελληνικός στρατός έχει ήδη αποσυρθεί από τη Μικρά Ασία και οι δυνάμεις του Κεμάλ Ατατούρκ μπαίνουν στη Σμύρνη, έτοιμες να εκδικηθούν. Ολόκληρα ελληνικά και αρμενικά προάστια πυρπολούνται, οι κάτοικοι σφαγιάζονται ή οδηγούνται στο λιμάνι, όπου περιμένουν ένα θαύμα. Ένα θαύμα που δεν θα ερχόταν από τους Ευρωπαίους συμμάχους, που στέκονταν αμέτοχοι με τα πλοία τους αρόδου, παρακολουθώντας τον αφανισμό ενός ολόκληρου λαού.
Σε αυτή τη χαοτική συνθήκη, ο Jennings αναλαμβάνει δράση. Πηγαίνει απευθείας στον ίδιο τον Κεμάλ και διαπραγματεύεται την απομάκρυνση των προσφύγων. Του δίνει λίγες μέρες διορία. Δεν έχει πλοία, δεν έχει στρατό, δεν έχει επίσημη ιδιότητα. Έχει όμως θέληση. Και ξεκινά ένα τεράστιο εγχείρημα με μόνο όπλο την αποφασιστικότητά του.
Ενώνει το ελληνικό ναυτικό, που βρισκόταν αδρανές στη Χίο, με τη δική του αποστολή. Πείθει κυβερνήτες να επιστρέψουν στο φλεγόμενο λιμάνι. Συγκροτεί ένα σχέδιο σωτηρίας, και σε συνεργασία με τον Έλληνα καπετάνιο Ιωάννη Θεοφανίδη, αλλά και παρά τη δυσπιστία των Αθηνών, αναλαμβάνει τη διοίκηση του ελληνικού στόλου για να εκτελέσει την αποστολή εκκένωσης.
Μέσα σε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα, καταφέρνει το ακατόρθωτο: Να απομακρύνει δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες, να οργανώσει γραμμές διάσωσης, να δώσει ελπίδα μέσα στην απόλυτη καταστροφή. Εκείνος που πριν μερικές μέρες ήταν απλός ιεραπόστολος, πλέον έχει γίνει ο άνθρωπος που διαχειρίζεται την επιχείρηση ζωής για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Ο Asa Jennings δεν έμεινε εκεί. Συνέχισε για περισσότερο από έναν χρόνο να συμμετέχει ενεργά στην εκκένωση και την ανταλλαγή πληθυσμών, ακόμα και σε διαπραγματεύσεις για αιχμαλώτους πολέμου. Και το έκανε χωρίς να ζητήσει τίποτα, χωρίς να θελήσει δόξα ή ανταμοιβή.
Η Ελλάδα τον τίμησε, όπως και η Τουρκία. Ο λαός τον αποθέωσε – στην κυριολεξία. Λέγεται πως σε πολλές πόλεις, όταν ο Jennings περπατούσε στον δρόμο, οι Έλληνες γονάτιζαν μπροστά του. Ο ίδιος όμως ένιωθε άβολα με αυτή την προσοχή. Επέστρεψε στις ΗΠΑ και έζησε ήσυχα μέχρι τον θάνατό του το 1933, με την αποστολή του στην ιστορία να έχει ολοκληρωθεί με τρόπο ανεπανάληπτο.
Σήμερα, η ιστορία του Jennings παραμένει άγνωστη στους περισσότερους. Όμως οι απόγονοι εκείνων που σώθηκαν χάρη στις ενέργειές του δεν τον έχουν ξεχάσει. Ο εγγονός του, Roger Jennings, προσπαθεί ακόμη και σήμερα να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη του. Το βιβλίο του “Waking the Lion”, βασισμένο σε χιλιάδες έγγραφα και προσωπικά ημερολόγια του Asa, καταγράφει το μεγαλείο ενός ανθρώπου που σε στιγμές εθνικής ταπείνωσης, απέδειξε ότι η ανθρωπιά μπορεί να νικήσει τη φρίκη.
Σε μια εποχή όπου τα πάντα καταρρέουν, η ιστορία του Jennings είναι υπενθύμιση ότι ακόμη και ο πιο ταπεινός άνθρωπος μπορεί να αλλάξει την πορεία της ιστορίας. Με πίστη, ανιδιοτέλεια και πράξεις.
