Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή κρίση. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Ρεζά Παχλαβί, διάδοχος της δυναστείας Παχλαβί, εμφανίζεται αποφασισμένος να διεκδικήσει πολιτικό ρόλο, αξιοποιώντας τη δυναμική των μαζικών διαδηλώσεων που συγκλονίζουν τη χώρα.
Σε βιντεοσκοπημένο διάγγελμά του, ο Παχλαβί καλεί τους Ιρανούς σε πανεθνική απεργία, σε κατάληψη δημόσιων χώρων και σε παράλυση βασικών τομέων της οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς «σείεται συθέμελα» και ότι η στιγμή της ανατροπής του πλησιάζει.
Από την εξορία στην ανοιχτή πρόκληση
Ο Ρεζά Παχλαβί ήταν μόλις 17 ετών όταν, το 1979, η Ισλαμική Επανάσταση ανέτρεψε τον πατέρα του, τον τελευταίο Σάχη του Ιράν. Έκτοτε ζει στην εξορία, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για δεκαετίες, η ιδέα της επιστροφής του και της «αποκατάστασης» της μοναρχίας θεωρούνταν πολιτικά ανέφικτη – ακόμη και ταμπού.
Σήμερα, όμως, με το καθεστώς να αντιμετωπίζει εκτεταμένες εξεγέρσεις σε δεκάδες πόλεις, ο ίδιος εκτιμά ότι το παράθυρο ευκαιρίας έχει ανοίξει. «Είμαι έτοιμος να επιστρέψω στην πατρίδα μου», δηλώνει, ζητώντας από τους πολίτες να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις μέχρι την πλήρη κατάρρευση του κρατικού μηχανισμού.
Διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα – νεκροί και χιλιάδες συλλήψεις
Οι ταραχές ξεκίνησαν από την Τεχεράνη, με αφορμή τις κακές οικονομικές συνθήκες, και εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλες τις επαρχίες της χώρας. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπάρχουν δεκάδες έως και εκατοντάδες νεκροί, ενώ οι συλλήψεις πλησιάζουν τις 3.000.
Πόλεις όπως η Μασάντ, το Ταμπρίζ και το Κομ έχουν γνωρίσει σκηνές γενικευμένης σύγκρουσης, με κυβερνητικά κτίρια και τζαμιά να παραδίδονται στις φλόγες. Το καθεστώς έχει απαντήσει με διακοπές στο διαδίκτυο και απειλές για σκληρή καταστολή.
Ο ανώτατος ηγέτης, Αλί Χαμενεΐ, κατηγορεί ανοιχτά τις Ηνωμένες Πολιτείες για υποκίνηση των ταραχών και έχει θέσει σε αυξημένη ετοιμότητα τις δυνάμεις ασφαλείας και τους Φρουρούς της Επανάστασης.
«Καταλάβετε τις πόλεις»
Στο πιο αιχμηρό σημείο του διαγγέλματός του, ο Παχλαβί απευθύνεται στους εργαζόμενους σε μεταφορές, πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ενέργεια, ζητώντας τους να ξεκινήσουν πανεθνική απεργία. Παράλληλα, καλεί τους διαδηλωτές να συγκεντρωθούν οργανωμένα, να καταλάβουν τα κέντρα των πόλεων και να παραμείνουν στους δρόμους.
Απευθυνόμενος ακόμη και σε στελέχη των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, τους καλεί να επιβραδύνουν τη μηχανή καταστολής, προετοιμάζοντας – όπως λέει – την «τελική απενεργοποίησή» της.
Ο Θρόνος του Παγωνιού και το πολιτικό στοίχημα
Δείτεκαι αυτά
Ο συμβολισμός είναι βαρύς. Ο Παχλαβί δεν κρύβει ότι το όραμά του συνδέεται με τον Θρόνο του Παγωνιού, το ιστορικό σύμβολο της ιρανικής μοναρχίας. Για τους επικριτές του, πρόκειται για όνειρα θερινής νυκτός σε μια κοινωνία που έχει αλλάξει ριζικά. Για τους υποστηρικτές του, όμως, αποτελεί σημείο αναφοράς μιας εποχής που – όπως λένε – το Ιράν ήταν πιο κοσμικό και πιο ανοικτό προς τη Δύση.
Τα συνθήματα υπέρ του Σάχη που ακούγονται πλέον σε ορισμένες διαδηλώσεις δείχνουν ότι, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η μοναρχική ιδέα δεν είναι πλήρως περιθωριακή.
Ο γιος του εξόριστου Σάχη εμφανίζεται τώρα ως «σωτήρας», επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί τη λαϊκή οργή και το χάος στους δρόμους του Ιράν για να επιστρέψει στην εξουσία. Την ώρα που οι Ιρανοί πληρώνουν με αίμα την αντίστασή τους στο θεοκρατικό καθεστώς, ένας κληρονόμος μιας παλιάς δικτατορίας διεκδικεί ρόλο στο αύριο της χώρας.
Το ερώτημα είναι ξεκάθαρο:
θα παλέψουν οι Ιρανοί για πραγματική δημοκρατία και ελευθερία ή θα ανταλλάξουν τους μουλάδες με τον γιο του Σάχη και ένα άλλο, γνώριμο αυταρχικό σύστημα;
