Μια αθόρυβη αλλά βαθιά στρατηγική μετατόπιση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, την ώρα που η διεθνής κοινότητα αναμένει την έκβαση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Όπως επισημαίνει ο πρώην Υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Γοάβ Γκάλαντ οι πόλεμοι δεν εξαλείφουν απλώς απειλές, αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες ισχύος. Και όταν μια δύναμη αποδυναμώνεται, κάποια άλλη σπεύδει να καλύψει το κενό.
Η παρατεταμένη πίεση στον ιρανικό άξονα έχει ήδη παράξει γεωπολιτικά αποτελέσματα. Το Ιράν εμφανίζεται περιορισμένο, η Χεζμπολάχ έχει υποστεί σοβαρά επιχειρησιακά πλήγματα και το καθεστώς Άσαντ στη Συρία κατέρρευσε έπειτα από περισσότερο από μια δεκαετία πολέμου. Ωστόσο, τα κενά ισχύος στη Μέση Ανατολή σπάνια μένουν ακάλυπτα και η Τουρκία καραδοκεί.
The coming weeks will shape the coming decades in the Middle East. ⬇️
— יואב גלנט – Yoav Gallant (@yoavgallant) February 27, 2026
Το Δόγμα της Περιφέρειας και η Ιστορική Ανατροπή
Ο Γκάλαντ υπενθυμίζει το «Δόγμα της Περιφέρειας», που διατύπωσε τη δεκαετία του 1950 ο ιδρυτής του Ισραήλ Δαβίδ Μπεν-Γκουριόν. Η στρατηγική αυτή προέβλεπε τη σύναψη συμμαχιών με ισχυρά μη αραβικά κράτη της περιοχής, την Τουρκία, το προεπαναστατικό Ιράν και την Αιθιοπία, ώστε να εξισορροπηθεί η πίεση από τα αραβικά καθεστώτα.
Κατά την περίοδο που ο Γκάλαντ υπηρετούσε ως στρατιωτικός γραμματέας του τότε πρωθυπουργού Αριέλ Σαρόν, η Άγκυρα θεωρούνταν στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ και ανερχόμενη δύναμη εντός του ΝΑΤΟ. Η συνεργασία στηριζόταν σε κοινά συμφέροντα και σε μια αμοιβαία καχυποψία έναντι του αραβικού εθνικισμού.
Δείτεκαι αυτά
Ωστόσο, η Ιρανική Επανάσταση του 1979 και η ανατροπή του Haile Selassie στην Αιθιοπία αποδόμησαν σταδιακά τα θεμέλια αυτής της αρχιτεκτονικής.
«Αυτό που παρακολουθούμε σήμερα είναι το τελευταίο κεφάλαιο της κατάρρευσης του δόγματος της περιφέρειας. Η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον εταίρο στην περιφέρεια. Τοποθετείται ως κεντρική δύναμη, η οποία βλέπει την αποδυνάμωση του Ιράν όχι ως κοινό στρατηγικό όφελος, αλλά ως ευκαιρία να επεκτείνει τη δική της επιρροή», αναφέρει.
Η Τουρκία ως Κεντρική Δύναμη
Όπως σημειώνει, με την επιρροή του Ιράν να περιορίζεται, η Τουρκία εμφανίζεται ως ο βασικός διεκδικητής του κενού ισχύος. Η παρουσία της στη Συρία έχει ενταθεί, με τουρκικές δυνάμεις και συμμάχους να ελέγχουν περιοχές στον βορρά και να επεκτείνουν την επιρροή τους προς τη Δαμασκό, σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από τα ισραηλινά σύνορα.
Παράλληλα, η Άγκυρα διευρύνει το αποτύπωμά της στη Βόρεια και Ανατολική Αφρική, επιδιώκει αυξημένη επιρροή στην Ιερουσαλήμ και εξετάζει ρόλο σε διεθνείς μηχανισμούς σταθεροποίησης στη Γάζα. Στο επικείμενο ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο στην Άγκυρα, αναμένεται ,σύμφωνα με τον Γκάλαντ, ενεργειακή συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα μπορούσε να επαναφέρει τη συζήτηση για τα μαχητικά F-35.
Σε αντίθεση με το Ιράν, που λειτουργούσε κυρίως μέσω πληρεξουσίων και παραστρατιωτικών δομών, η Τουρκία προβάλλει ισχύ ως θεσμικό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, με τη δεύτερη μεγαλύτερη μόνιμη στρατιωτική δύναμη της Συμμαχίας και σημαντική αμυντική βιομηχανία.
