Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε δηλώσεις μέσα στο αεροπλάνο της επιστροφής του από τη Νέα Υόρκη, τοποθετήθηκε εκ νέου για τη στρατηγική της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και για τις διμερείς σχέσεις της χώρας του με γειτονικά κράτη, με έμφαση στην Αίγυπτο. Ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η προσέγγιση της Άγκυρας στους ενεργειακούς πόρους της περιοχής βασίζεται στην αρχή του αμοιβαίου οφέλους — «καζάν-καζάν» — αλλά διαμήνυσε παράλληλα ότι η Τουρκία θα διεκδικήσει «το μερίδιό της».
Στην ομιλία του ο Ερντογάν ανέφερε ότι η προσέγγιση με την Αίγυπτο, συμπεριλαμβανομένων κοινών ναυτικών ασκήσεων, αποτελεί δείγμα της αναβαθμισμένης περιφερειακής τουρκικής παρουσίας και της ικανότητας της χώρας να παίζει ρόλο «διαμεσολαβητή» και παράγοντα σταθερότητας. «Η ειρήνη που επιτεύχθηκε στη Λιβύη με τη μεσολάβησή μας αποτελεί πηγή ελπίδας», είπε, και πρόσθεσε πως οι διμερείς σχέσεις με το Κάιρο έχουν φτάσει «σε ιστορικά επίπεδα» και διευκολύνουν τη διεύρυνση συνεργασιών σε αμυντικό και ενεργειακό επίπεδο.
Ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε τον λόγο περί αποφυγής αμφισβήτησης της κυριαρχίας άλλων κρατών, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να παραιτηθεί από την υπεράσπιση των τουρκικών δικαιωμάτων και συμφερόντων. «Η Τουρκία δεν έχει καμία φιλοδοξία όσον αφορά τα δικαιώματα ή την κυριαρχία οποιουδήποτε. Ωστόσο, είναι αποφασισμένη να προστατεύσει τα δικά της δικαιώματα και συμφέροντα», τόνισε, προσδιορίζοντας έτσι τον χαρακτήρα της τουρκικής ρητορικής: διεκδικητικός αλλά με επίκληση συνεργασίας.
Δείτεκαι αυτά
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πολιτική γύρω από τους ενεργειακούς πόρους της Μεσογείου: «Θα λάβουμε το μερίδιό μας από αυτούς τους πόρους και θα συνεργαστούμε με τους γείτονές μας με βάση την αρχή του αμοιβαίου οφέλους (καζάν-καζάν)». Η φράση αυτή λειτουργεί ως πολιτικό μήνυμα προς τις παράκτιες χώρες της περιοχής — μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και το Ισραήλ — ότι η Άγκυρα επιδιώκει να είναι παρούσα στη διαδικασία διαχείρισης και εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων.
Για το Κυπριακό, ο Ερντογάν επανέλαβε την πάγια θέση της Άγκυρας υπέρ της λύσης δύο κρατών: «Η στάση μας όσον αφορά την Κύπρο είναι σαφής. Το ζήτημα της ομοσπονδίας έχει πλέον κλείσει για εμάς. Οι Τουρκοκύπριοι δεν θα δεχτούν να είναι μειονότητα στο νησί. Η μόνη ρεαλιστική λύση είναι η αποδοχή της ύπαρξης δύο ξεχωριστών κρατών». Είπε ακόμη ότι η Τουρκία, ως «μητέρα πατρίδα και εγγυήτρια», δεν θα εγκαταλείψει ποτέ την τουρκοκυπριακή κοινότητα και ότι περιμένει «ευοίωνες» εκλογές στη Βόρεια Κύπρο.
Οι δηλώσεις Ερντογάν έρχονται σε μια στιγμή που η γεωπολιτική διαχείριση των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα, ενώ οι περιφερειακές συμμαχίες και οι διμερείς συμφωνίες (όπως το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο) βρίσκονται υπό διαρκή αμφισβήτηση και διαπραγμάτευση. Η έμφαση στην «καζάν-καζάν» συνεργασία απηχεί την προσπάθεια της Άγκυρας να παρουσιάσει διπλωματική προσέγγιση, ταυτόχρονα με την αποφασιστικότητα για προάσπιση εθνικών δικαιωμάτων.
