Η συζήτηση για ένα «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» χωρίς τις ΗΠΑ περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη, καθώς οι σύμμαχοι της Συμμαχίας εμφανίζονται όλο και πιο επιφυλακτικοί για την αξιοπιστία της Ουάσιγκτον. Οι επανειλημμένες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, σε συνδυασμό με τη στάση των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, έχουν δημιουργήσει ένα βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αξιωματούχων και αναλύσεις των New York Times, η αίσθηση που επικρατεί στην Ευρώπη είναι πως οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένος εγγυητής ασφάλειας. Το Άρθρο 5, η ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση σε πολιτικό επίπεδο, γεγονός που προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η διαρκής αμφισβήτηση των δεσμεύσεων αποδυναμώνει τη Συμμαχία, ενώ από την άλλη πλευρά, Αμερικανοί αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναπροσδιορισμού των σχέσεων μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Το μήνυμα είναι σαφές: οι ΗΠΑ ζητούν από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος στην άμυνά της.
Στο ίδιο πλαίσιο, ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν πλέον σοβαρά την πιθανότητα δημιουργίας μιας αυτόνομης στρατιωτικής δομής. Παρά την εξάρτηση από τις αμερικανικές υποδομές και τη διοίκηση του ΝΑΤΟ, εκτιμάται ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να καλύψει το κενό, με σημαντικό όμως κόστος. Μελέτες κάνουν λόγο για ανάγκη έως και 300.000 επιπλέον στρατιωτών και αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια ετησίως.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η πυρηνική αποτροπή. Η αμερικανική «πυρηνική ομπρέλα» δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί, παρά τις προσπάθειες Γαλλίας και Βρετανίας να ενισχύσουν τον ρόλο τους. Η εξάρτηση από αμερικανική τεχνολογία και η εθνική στόχευση των ευρωπαϊκών πυρηνικών δυνάμεων περιορίζουν τις δυνατότητες άμεσης αυτονομίας.
Η ένταση κορυφώθηκε μετά την αμερικανική επίθεση στο Ιράν χωρίς συνεννόηση με τους συμμάχους, γεγονός που ενίσχυσε την αίσθηση στρατηγικής απόστασης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για ανάγκη στρατηγικής ανεξαρτησίας, ενώ χώρες όπως η Βρετανία δείχνουν διάθεση προσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της άμυνας.
Ωστόσο, η προοπτική αποδυνάμωσης ή διάλυσης του ΝΑΤΟ προκαλεί ανησυχία, καθώς εκτιμάται ότι θα ενίσχυε τη Ρωσία και θα αποσταθεροποιούσε περαιτέρω την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Πρώην διπλωμάτες των ΗΠΑ τονίζουν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε στρατηγικό πλήγμα για την ίδια την Ουάσιγκτον.
Το βέβαιο είναι ότι η Συμμαχία περνά μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ιστορίας της, με την Ευρώπη να βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: στρατηγική αυτονομία ή εξάρτηση από μια ολοένα πιο απρόβλεπτη αμερικανική πολιτική.
