Στο επίκεντρο νέων διπλωματικών επαφών βρίσκεται το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, καθώς οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν ενόψει της επανέναρξης των θαλάσσιων ερευνών. Η αμερικανική κινητοποίηση εκδηλώνεται ενώ το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo αναμένεται να φθάσει στην περιοχή των εργασιών τις επόμενες ώρες.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει το Πρώτο Θέμα, η Ουάσιγκτον έχει ενεργοποιήσει τις διπλωματικές της αρχές σε Αθήνα, Άγκυρα και Λευκωσία, μεταφέροντας σαφές μήνυμα σχετικά με την υλοποίηση έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Το μήνυμα των ΗΠΑ προς την Τουρκία
Η αμερικανική θέση κινείται στο πλαίσιο όσων είχε διατυπώσει ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει ότι σε έργα αυτού του χαρακτήρα δεν δικαιολογείται η προβολή ενστάσεων ή αντιρρήσεων από οποιαδήποτε πλευρά.
Η σχετική ενημέρωση προς την Άγκυρα πραγματοποιείται προφορικά, ενώ δεν αποκλείεται την επικοινωνία να αναλάβει ο Αμερικανός πρέσβης Τομ Μπαράκ.
Η παρέμβαση έρχεται μετά τις διπλωματικές επαφές που προηγήθηκαν με γαλλική συμμετοχή, με αντικείμενο τη συνέχιση των ερευνών χωρίς νέα εμπλοκή.
Το Abeille Marengo και η τουρκική αντι-NAVTEX
Το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo έχει προγραμματιστεί να μεταβεί στην περιοχή όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου.
Την Παρασκευή είχαν εκδοθεί δύο NAVTEX από τις αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου, κατόπιν των σχετικών αιτημάτων αδειοδότησης που υποβλήθηκαν από την εταιρεία που πραγματοποιεί τις έρευνες.
Η Τουρκία αντέδρασε με την έκδοση αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις γνωστές διεκδικήσεις της σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας και την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αγγελιών.
Η αντίδραση αυτή προηγήθηκε της νέας γαλλικής διπλωματικής επικοινωνίας με την Άγκυρα, η οποία πραγματοποιήθηκε επίσης την Παρασκευή.
Τι περιλάμβανε η γαλλική ενημέρωση
Το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής επικοινωνίας με την τουρκική πλευρά δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Εκείνο που έχει γίνει γνωστό είναι ότι η Γαλλία διευκρίνισε πως δεν εμπλέκεται σε ζητήματα διεκδικήσεων επί θαλάσσιων ζωνών.
Παραμένει άγνωστο εάν διαβιβάστηκαν πρόσθετες τεχνικές πληροφορίες για τις επικείμενες εργασίες, όπως οι συντεταγμένες της διαδρομής που πρόκειται να ακολουθήσει το ερευνητικό πλοίο.
Μια τέτοια ενημέρωση, ακόμη και εάν δεν συνιστά αίτημα άδειας, θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση του δημοσιεύματος, να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για να υποστηρίξει ότι διαθέτει ρόλο στη διαδικασία αδειοδότησης.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται το ενδεχόμενο η Τουρκία να εκδώσει νέα NAVTEX κατά την έναρξη των ερευνών, επιχειρώντας να προβάλει εκ νέου τις θέσεις της.
Η Αθήνα ξεχωρίζει την ενημέρωση από την αδειοδότηση
Η γαλλική επικοινωνία με την Τουρκία προκάλεσε αντιπαράθεση και στο εσωτερικό της Ελλάδας, με την αντιπολίτευση να ζητά διευκρινίσεις για τη μορφή και το περιεχόμενο της σχετικής διπλωματικής ενημέρωσης.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε το κατά πόσο υπήρξε ρηματική διακοίνωση, η οποία αποτελεί καθιερωμένο μέσο επικοινωνίας μεταξύ κρατών.
Κατά τις διευκρινίσεις ενημερωμένης πηγής που επικαλείται το δημοσίευμα, η γραπτή επικοινωνία με χώρες της περιοχής πραγματοποιήθηκε μετά την αδειοδότηση των ερευνών από την Ελλάδα και είχε αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα.
Η ίδια πηγή υποστηρίζει ότι η γνωστοποίηση των δραστηριοτήτων προς τρίτα κράτη δεν συνεπάγεται αίτημα συναίνεσης ούτε αναγνώριση δικαιοδοσίας τους επί των συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών.
Ως ουσιαστική διαφορά επισημαίνεται ότι η εταιρεία υπέβαλε αιτήματα αδειοδότησης στην Ελλάδα και στην Κύπρο, οι οποίες εξέδωσαν τις αντίστοιχες NAVTEX, ενώ προς την Τουρκία πραγματοποιήθηκε μόνο ενημέρωση.
Οι διαφορετικές νομικές προσεγγίσεις για τις έρευνες
Η διαδικασία ενημέρωσης τρίτων κρατών για έρευνες που σχετίζονται με την πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών μεταξύ ειδικών του Διεθνούς Δικαίου.
Δείτεκαι αυτά
Σύμφωνα με τη μία προσέγγιση, οι σχετικές εργασίες συνδέονται έμμεσα με την υφαλοκρηπίδα και επομένως προϋποθέτουν άδεια του παράκτιου κράτους, το οποίο διαθέτει δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας εξ υπαρχής και αυτοδικαίως.
Οι υποστηρικτές αυτής της θέσης θεωρούν ότι η ενημέρωση τρίτων κρατών δεν αποτελεί υποχρέωση και ενδέχεται να δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο, καθώς μπορεί να εκληφθεί ως αποδοχή συμμετοχής τους στη διαχείριση θαλάσσιων περιοχών που δεν έχουν οριοθετηθεί.
Η αντίθετη νομική προσέγγιση διαχωρίζει τις έρευνες για την εγκατάσταση καλωδίων από τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, δεν απαιτείται συναίνεση παράκτιων κρατών για τις συγκεκριμένες εργασίες.
Υπό αυτό το πρίσμα, η γνωστοποίηση αντιμετωπίζεται ως πρακτική διαδικασία ενημέρωσης και όχι ως αναγνώριση δικαιωμάτων ή αρμοδιοτήτων τρίτων χωρών.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις και η περιοχή ευθύνης για NAVTEX
Η διαφωνία για το καλώδιο συνδέεται και με τη διαχρονική αμφισβήτηση από την Τουρκία της ελληνικής περιοχής ευθύνης για την έκδοση NAVTEX.
Η Αθήνα συνδέει τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα με τα όρια του FIR Αθηνών, ενώ η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει συμφωνία που να καθορίζει τα αντίστοιχα όρια ευθύνης.
Στη βάση αυτής της θέσης, η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις οι οποίες συνδέονται με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», επεκτείνοντας την περιοχή που θεωρεί δικής της αρμοδιότητας μέχρι τη μέση του Αιγαίου και σε μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι επόμενες ώρες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη των εργασιών, καθώς αναμένεται η παρουσία του Abeille Marengo στην περιοχή των ερευνών, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι διπλωματικές επαφές των ΗΠΑ με τις τρεις εμπλεκόμενες πρωτεύουσες.
