Νέα τροπή παίρνει η υπόθεση των F-35 για την Τουρκία, λίγες ώρες πριν από την αναχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ για την Άγκυρα και τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Νιου Γιορκ Τάιμς, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να μεταφέρει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι διατεθειμένος να στηρίξει την επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών.
Το θέμα παραμένει ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς η Τουρκία είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα το 2019, μετά την προμήθεια των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ περιέγραψαν την επικείμενη αλλαγή πολιτικής, έπειτα από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων.
Στόχος των επαφών, όπως αναφέρεται, ήταν να βρεθεί τρόπος ώστε να ξεπεραστεί το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί γύρω από τα F-35 και τα S-400.
Οι ίδιες πηγές φέρονται να συμφωνούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να προχωρήσει στην παράδοση των F-35 στην Τουρκία. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πότε και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να γίνει αυτό.
Το δημοσίευμα συνδέει την εξέλιξη με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι ετοιμάζει ένα «δώρο» που θα κάνει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «πολύ χαρούμενο».
Παρά ταύτα, οι Νιου Γιορκ Τάιμς επισημαίνουν ότι η προσπάθεια του Τραμπ μπορεί να συναντήσει ισχυρές αντιδράσεις στο Κογκρέσο, το οποίο διατηρεί τη δυνατότητα να επιχειρήσει να εμποδίσει την πώληση.
Η αμερικανική εφημερίδα σημειώνει ακόμη ότι δεν είναι γνωστό τι ακριβώς θα δηλώσει ο Τραμπ. Αξιωματούχοι φέρονται να άφησαν ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο αλλαγής στάσης, καθώς τον χαρακτηρίζουν απρόβλεπτο ακόμη και για τους συνεργάτες του.
Στο τραπέζι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, βρίσκεται και το ενδεχόμενο ανταλλαγής επιστολών ανάμεσα στους δύο ηγέτες, ώστε να ξεκινήσει επίσημα η διαδικασία.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει η παρουσία των S-400 στην Τουρκία. Η Ουάσινγκτον είχε εκφράσει από το 2019 φόβους ότι τα ρωσικά συστήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τα χαρακτηριστικά των F-35.
Οι ΗΠΑ ανησυχούσαν ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο η Ρωσία να αποκτήσει κρίσιμες πληροφορίες για τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας και αποφυγής πυραύλων των αμερικανικών μαχητικών.
Για να προχωρήσει η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα, θα πρέπει να ξεπεραστεί και ο νόμος που ψήφισε το Κογκρέσο το 2020. Ο νόμος αυτός απαγορεύει την πώληση F-35 στην Άγκυρα, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση διαπιστώσει ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον τα S-400.
Αξιωματούχος που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις ανέφερε στους Νιου Γιορκ Τάιμς ότι «ένας πιθανός τρόπος επίλυσης του προβλήματος είναι η μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα».
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, πολλά από τα συστήματα παραμένουν ακόμη μέσα στα κιβώτια μεταφοράς τους.
Δεύτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι «ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη καθοριστεί».
Οι Νιου Γιορκ Τάιμς υπενθυμίζουν ότι πριν από τέσσερα χρόνια είχε εξεταστεί το ενδεχόμενο μεταφοράς των πυραύλων στην Ουκρανία, ώστε να χρησιμοποιηθούν κατά ρωσικών επιθέσεων. Εκείνο το σχέδιο, όμως, εγκαταλείφθηκε.
Σήμερα, σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, θεωρείται απίθανο τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να συμφωνούσαν σε πώληση των S-400 στην Ουκρανία.
Μία από τις εναλλακτικές που εξετάζονται είναι να καταστούν τα συστήματα ανενεργά, με την αφαίρεση κρίσιμων εξαρτημάτων.
Το 2019, ο Λευκός Οίκος είχε εξηγήσει την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα, αναφέροντας ότι το F-35 δεν μπορεί να συνυπάρχει με ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών.
Η τότε απόφαση είχε προκαλέσει και οικονομικό κόστος περίπου 500 εκατομμυρίων δολαρίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην ανακοίνωση του Λευκού Οίκου τονιζόταν επίσης ότι η Τουρκία υπήρξε για περισσότερα από 65 χρόνια αξιόπιστος εταίρος και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αλλά η αποδοχή των S-400 υπονόμευε τη δέσμευση των συμμάχων να απομακρυνθούν από τα ρωσικά οπλικά συστήματα.
Δείτεκαι αυτά
Οι Νιου Γιορκ Τάιμς αναφέρουν ότι ο Τραμπ δεν αισθανόταν ποτέ άνετα με εκείνη την απόφαση και συχνά απέδιδε την ευθύνη στον Μπαράκ Ομπάμα.
Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, φέρεται να έχει εκφράσει επανειλημμένα, δημόσια και ιδιωτικά, την πρόθεσή του να ανατρέψει την απόφαση.
Η υπόθεση, ωστόσο, δεν θεωρείται απλή. Η αμερικανική εφημερίδα υπενθυμίζει ότι ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, είχε δηλώσει τον Ιούνιο του 2025 ότι η διαμάχη για τα F-35 θα είχε λυθεί μέχρι το τέλος του έτους.
Αυτό δεν συνέβη, ενώ πλέον ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο το σημερινό ή ακόμη και το επόμενο Κογκρέσο να μην συμφωνήσει.
Μεταξύ των Ρεπουμπλικανών που παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί αναφέρεται ο γερουσιαστής Τζιμ Ρις από το Άινταχο, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι Νιου Γιορκ Τάιμς σημειώνουν ότι ένας από τους χρόνιους επικριτές της πώλησης F-35 στην Τουρκία είναι και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Ο Νετανιάχου, μιλώντας τη Δευτέρα στο Φοξ, ανέφερε για την Τουρκία ότι «κυβερνάται από έναν άνθρωπο που καλεί ανοιχτά στην εξόντωση του Ισραήλ. Κατέχει τη μισή Κύπρο, που είναι χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απειλεί την Ελλάδα, επίσης σύμμαχο του ΝΑΤΟ, και μιλά ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».
