Όταν ο Καθηγητής Ανδρόνικος …”Γονάτισε” στον τάφο του Βασιλιά Φιλίππου Β’

Στις 8 Νοεμβρίου του 1977 σημειώνεται μία από τις σπουδαιότερες διεθνώς αρχαιολογικές ανακαλύψεις. Ο αρχαιολόγος Μανόλης Ανδρόνικος ανακάλυψε στην κωμόπολη της Μακεδονίας, Βεργίνα, τον τάφο του βασιλιά Φιλίππου Β’ της Μακεδονίας, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Εξ’ αρχής είχε φανεί ότι η αρχαιολογική σκαπάνη είχε αποκαλύψει κάτι εξαιρετικά σημαντικό.

Καθώς οι ημέρες περνούσαν όλο και περισσότερα στοιχεία έρχονταν στο φως, χωρίς όμως ο Μανόλης Ανδρόνικος να προχωρά ακόμα σε επίσημες ανακοινώσεις.

Στις 24 Νοεμβρίου ο Μανόλης Ανδρόνικος έχει πλέον όλα τα στοιχεία για να κάνει επίσημες ανακοινώσεις. Η αναφορά του «ΒΗΜΑΤΟΣ», την επόμενη ημέρα είναι χαρακτηριστική:

«Μια από τις συγκλονιστικότερες στιγμές στην ιστορία της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας αρχαιολογικής επιστήμης σφραγίσθηκε χθες στη Θεσσαλονίκη, όταν ο καθηγητής Μανόλης Ανδρόνικος, ανακοίνωσε, μπροστά σ’ ένα ακροατήριο που παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα, την πεποίθηση του ότι ο τάφος που ανακάλυψε στην Βεργίνα, είναι του Βασιλιά Φιλίππου, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

«NΑΙ, πιστεύω ακράδαντα πια ότι ο νεκρός του τάφου της Βεργίνας, είναι ο Φίλιππος Β’, πατέρας του Μεγαλέξανδρου»

«Μ’ αυτή την κατηγορηματική δήλωση και χτυπώντας συγκινημένος και ενθουσιασμένος τη γροθιά του στο αναλόγιο της έδρας, τελείωσε την ανακοίνωσή του ο καθηγητής Μανόλης Ανδρόνικος, χθες το μεσημέρι, στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου.

»Υπουργοί, νομάρχες, δήμαρχοι, διαπρεπείς Έλληνες και ξένοι επιστήμονες, δημοσιογράφοι και φοιτητές που ασφυκτικά είχαν κατακλύσει το κεντρικό αμφιθέατρο της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, όρθιοι χειροκρότησαν ζωηρά και παρατεταμένα τον ερευνητή καθηγητή που η σαραντόχρονη επιμονή του στο χώρο της Βεργίνας, τού χάρισε την πιο απίστευτη αμοιβή. (…)

»Ο καθηγητής Ανδρόνικος άρχισε την ανακοίνωσή του – ενώ απόλυτη σιγή επικρατούσε στο αμφιθέατρο – κάνοντας μιά αναφορά στον πρώτο Έλληνα ερευνητή της Βεργίνας καθηγητή Γ. Ρωμαίο.

»Κοντά στον καθηγητή Ρωμαίο βοήθησε για πρώτη φορά σε ανασκαφή σαν πρωτοετής φοιτητής πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

»Οι προσωπικές έρευνες του κ. Ανδρόνικου άρχισαν το 1952 στη μεγάλη τούμπα που σήμερα βρίσκεται μέσα στο χωριό, δίπλα από το ποδοσφαιρικό γήπεδο.

»Από την αρχή της προσπάθειάς του είχε βεβαιωθεί ότι η μεγάλη τούμπα (διάμετρος 100 μέτρα και ύψος 12 μέτρων) είναι τεχνητός λόγος και σε σχετική επιστημονική ανακοίνωσή του την εποχή εκείνη είχε σημειώσει ότι στη τούμπα της Βεργίνας έπρεπε να υπάρχει μυστικός τάφος.

Τα πρώτα δείγματα και η βοήθεια του Πλούταρχου

»Από πέρυσι ο Ανδρόνικος ξαναγύρισε και πάλι στη μεγάλη τούμπα, έπειτα από μια χρηματική προσφορά (250.000 δραχ.) του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ψάχνοντας βρήκε σπασμένα κομμάτια (50-60 περίπου) από επιτύμβιες στήλες.

»Αυτές οι στήλες δημιούργησαν πολλά ερωτηματικά, γιατί αν προέρχονταν από τάφους έπρεπε να ήταν κατεστραμμένοι και το μόνο σχετικό προηγούμενο ήταν η καταστροφή του νεκροταφείου των Αθηνών από τους Πέρσες.

»Οι Έλληνες σεβόντουσαν ιδιαίτερα τα νεκροταφεία και μόνο ξένοι βάρβαροι θα μπορούσαν να είχαν κάνει κάτι τέτοιο. Περίεργος ο καθηγητής έψαξε στον Πλούταρχο και βρήκε την άκρη.

Κάπου στα 274 ο βασιλιάς Πύρρος είχε εισβάλει στην Μακεδονία, είχε χτυπήσει τον Μακεδόνα βασιλιά Αντίγονο και είχε κυριεύσει τις Αιγές, πρωτεύουσα των Μακεδόνων.

»Οι γαλάζιοι μισθοφόροι της φρουράς του Πύρρου είχαν λεηλατήσει τότε τους τάφους των βασιλιάδων. Και στις Αιγές κατ’ έθιμο θάβονταν οι Μακεδόνες βασιλιάδες.  (…)

»Υποστήριξα, είπε ο κ. Ανδρόνικος, ότι ο Αντίγονος είχε γυρίσει την επόμενη χρονιά και είχε ανακαταλάβει τις Αιγές.

Ήταν φυσικό να είδε την καταστροφή και να σκέφθηκε να αποθαρρύνει μελλοντικούς καταστροφείς και να κατασκευάσει τον δικό του τάφο κάτω από μια μεγάλη τούμπα για να μην μπορεί να συληθεί. Έτσι πίστεψα ότι σ’ αυτή την τούμπα υπάρχουν και βασιλικοί τάφοι.

Μια μέρα του Οκτωβρίου η αρχαιολογική σκαπάνη κτύπησε πάνω στον τάφο. Κάτω από δύσκολες ανασκαφικές συνθήκες στον χώρο εκείνο αποκαλύφθηκε τελικά ένας μακεδονικός τάφος με καμάρα και δίπλα ένας μικρότερος που μάλλον ήταν οίκημα. (…) Η ανασκαφή προχώρησε λίγα μέτρα παραπέρα οπότε αποκαλύφθηκε η είσοδος του μεγάλου τάφου του βασιλιά Φιλίππου Β’.