Η ανάπτυξη ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο με αφορμή την περιφερειακή αστάθεια που συνδέεται με την κρίση στη Μέση Ανατολή και το Ιράν, υπενθύμισε μια διαχρονική στρατηγική πραγματικότητα: η ασφάλεια της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι αλληλένδετες.
Παράλληλα, η παρουσία ελληνικής πυροβολαρχίας του συστήματος Patriot στη Σαουδική Αραβία από το 2021, καταδεικνύει ότι η Ελλάδα διαθέτει την επιχειρησιακή ικανότητα να λειτουργήσει ως ένας αξιόπιστος πάροχος ασφάλειας σε ένα ευρύτερο περιφερειακό περιβάλλον.
Όταν κριθεί ότι η συγκεκριμένη αποστολή έχει ολοκληρωθεί, το ερώτημα για το πού θα επανατοποθετηθεί η πυροβολαρχία, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα τακτικό ή επιχειρησιακό ζήτημα. Αντίθετα, πρέπει να εξετασθεί σε ένα ευρύτερο γεωστρατηγικό πλαίσιο. Υπό αυτή την οπτική και με δεδομένες τις ευκαιρίες που δημιουργεί η τρέχουσα «γεωπολιτική συναστρία», η πλέον γεωστρατηγικά συνεπής επιλογή, είναι η εγκατάσταση της πυροβολαρχίας στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Μια τέτοια απόφαση, εξυπηρετώντας προσχηματικά τις συμμαχικές ανάγκες ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, θα ενίσχυε ουσιαστικά την επιχειρησιακή ενοποίηση μεταξύ ΓΕΕΘΑ και ΓΕΕΦ, συμβάλλοντας τελικά στην εμπέδωση του Δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδας-Κύπρου.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σύνθετης γεωπολιτικής εξίσωσης. Η ενεργειακή διάσταση, οι θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας, η παρουσία μεγάλων δυνάμεων και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η Αεροπορική Ισχύς, όπως και η αεράμυνα και η αντιπυραυλική προστασία ως συνιστώσες της, αποκτούν καθοριστική σημασία.
Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αποτελεί στρατηγικό κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής. «Όποιος λοιπόν ελέγχει την αεράμυνα της Ανατολικής Μεσογείου, επηρεάζει την ισορροπία Ισχύος σε τρεις ηπείρους».
Παρά τη σημασία της νήσου, η ΚΔ εξακολουθεί να στερείται ενός ολοκληρωμένου αεροπορικού βραχίονα, που να ανταποκρίνεται «ολιστικά» στο σύνολο των από αέρος απειλών, όπως αεροσκάφη, βαλλιστικά βλήματα, πυραύλους cruise και επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροχημάτων.
Η ΜΟΝΙΜΗ εγκατάσταση ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot μαζί με αεροναυτικές δυνάμεις στην Κύπρο, θα δημιουργούσε για πρώτη φορά έναν πραγματικό «θόλο» αεράμυνας μεγάλης ακτίνας στην Ανατολική Μεσόγειο, συγκροτώντας ένα πολυεπίπεδο πλέγμα προστασίας, που θα ενίσχυε σημαντικά τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας, αξιοποιώντας το «γεωπολιτικό παράθυρο ευκαιρίας» που έχει δημιουργηθεί για σχετικές πρωτοβουλίες, με εθνικό τελικά όφελος.
Ένα βήμα τη φορά… Διαλειτουργικότητα και δικτυοκεντρική άμυνα
Κρίσιμο πλεονέκτημα ενός τέτοιου συστήματος πέραν της προστασίας ενός γεωγραφικού χώρου, αποτελεί η δυνατότητα ένταξής του σε ένα ευρύτερο πολυστρωματικό, διαλειτουργικό, δικτυοκεντρικό σύστημα αεράμυνας.
Τα Patriot σε συνέργεια με τα ισραηλινά Barak, μπορούν να λειτουργούν διασυνδεδεμένα με εθνικές και συμμαχικές αεροπορικές και ναυτικές πλατφόρμες, ανταλλάσσοντας δεδομένα αισθητήρων και στόχευσης, σε μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική άμυνας ως εξής:
- Patriot για απειλές μεγάλης ακτίνας και βαλλιστικούς πυραύλους
- Barak για στόχους μέσης ακτίνας και αεροπορικές απειλές
- Ναυτικές μονάδες με ικανότητα αεράμυνας περιοχής
- Τακτικά μαχητικά, για ταχύτητα αντίδρασης, έγκαιρη αντιμετώπιση χαμηλά ιπτάμενων αεροσκαφών και μη επανδρωμένων απειλών.
Με πρόφαση και πρόσχημα τις γενικότερες ανάγκες ασφάλειας στην περιοχή, δύναται να δημιουργηθεί ένα ενιαίο πλέγμα αισθητήρων και πυραυλικών συστημάτων ως πυρήνας ενός ευρύτερου περιφερειακού δικτύου ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με παρόχους Ελλάδα και Κύπρο, εξέλιξη που καταληκτικά ενισχύει τη συνολική Ισχύ του Ελληνισμού. Ένα βήμα τη φορά λοιπόν, σε πλαίσιο γεωστρατηγικής χρησικτησίας…
ΕΑΧ: Μία στρατηγική αναγκαιότητα για τη συνολική σταθερότητα της περιοχής
Το Δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου, που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του 1990, βασιζόταν στην αρχή ότι η ασφάλεια των δύο κρατών είναι αδιαίρετη. Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς χώρους, η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία καλούνται να μετατρέψουν τη γεωγραφία σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Η εγκατάσταση μιας ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στην Κύπρο και η μόνιμη παραμονή ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων, δεν είναι απλώς ζήτημα επιχειρησιακής αναδιάταξης μέσων, αλλά θα αποτελούσε ένα σαφές μήνυμα ότι η στρατηγική αρχή του ενιαίου της ασφάλειας του Ελληνισμού, επανενεργοποιείται, όχι ως ρητορική διακήρυξη, αλλά ως επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Η γεωγραφία και η εθνική στρατηγική συναντιούνται ξανά στον ΕΑΧ, κάνοντάς τον ελκυστικό, απαραίτητο και απαιτητέο για τη συμμαχική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Ξεκάθαρα, ό ΕΑΧ πρέπει να προωθηθεί με όρους στρατηγικού μάρκετινγκ ως μονόδρομος για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας, οριοθετώντας τα όρια ενός νέου RIMLAND στην περιοχή, με Ελλάδα και Κύπρο ως Frontline State.
Πέρα όμως από το Δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου, υπάρχει και μια βαθύτερη διάσταση. Η στρατηγική σύγκλιση Ελλάδας και Κύπρου δεν αφορά μόνο στρατιωτικά συστήματα ή επιχειρησιακές δομές του ΕΑΧ. Αφορά πρώτιστα την ίδια την αντίληψη ενός Ενιαίου Εθνικού Ψυχισμού, ο οποίος ενισχύεται και θωρακίζεται μέσα από ένα αυξημένο και συνεκτικό στρατηγικό αποτύπωμα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Υ.Γ. Σε όσους προτρέξουν να «αναδείξουν» προβλήματα της πρότασης, να γνωρίζουν ότι αναζητούμε τις λύσεις για κάθε πρόβλημα (οι οποίες σαφώς υπάρχουν) και όχι ένα πρόβλημα για κάθε λύση…
Στέφανος Καραβίδας
Επισμηναγός (Ι) ε.α
Διεθνολόγος
Υπ. Δρ. Γεωπολιτικής
