Η Ρωσία προσφέρει στη Σερβία την κατασκευή πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με την κρατική εταιρεία Rosatom να δηλώνει έτοιμη να υλοποιήσει έργο βασισμένο αποκλειστικά σε ρωσική τεχνολογία. Η πρόταση διατυπώθηκε από τον γενικό διευθυντή της εταιρείας, Αλεξέι Λιχάτσεφ, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Βελιγράδι.
Ο Λιχάτσεφ ανέφερε ότι η Rosatom μπορεί να κατασκευάσει «100% ρωσικό πυρηνικό εργοστάσιο στη Σερβία», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο δημιουργίας διεθνούς κοινοπραξίας με συμμετοχή και άλλων προμηθευτών. Συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς και την υπουργό Μεταλλείων και Ενέργειας Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, παρουσιάζοντας τα διεθνή έργα της ρωσικής εταιρείας.
Η Rosatom υλοποιεί σήμερα περίπου 30 πυρηνικές μονάδες σε εννέα χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ινδία, η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Ουγγαρία. Στο πλαίσιο της πρότασης προς τη Σερβία, προβλέπεται και η δημιουργία κοινής ομάδας εργασίας για ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εκπαίδευση σερβικών εταιρειών.
Ο Βούτσιτς χαρακτήρισε «ενδιαφέρουσα» τη συζήτηση, σημειώνοντας ότι εξετάστηκαν οι δυνατότητες αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας όχι μόνο στην ηλεκτροπαραγωγή, αλλά και στους τομείς της φαρμακευτικής και της υγειονομικής περίθαλψης.
Παράλληλα, η Σερβία βρίσκεται ήδη σε προπαρασκευαστικό στάδιο συνεργασίας με τη γαλλική EDF για την ανάπτυξη του πυρηνικού της προγράμματος. Σύμφωνα με τη σερβική κυβέρνηση, οι δύο πρώτες φάσεις σχεδιασμού αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2032, οπότε και θα επιλεγεί ο τελικός εταίρος για την κατασκευή του σταθμού. Η ολοκλήρωση του έργου τοποθετείται χρονικά έως το 2040.
Η Σερβία παράγει σήμερα σχεδόν το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας από άνθρακα, ενώ έχει δεσμευτεί για πλήρη κατάργησή του έως το 2050. Παράλληλα, οι διεθνείς πιέσεις για μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο έχουν επιταχύνει τις συζητήσεις για πυρηνική ενέργεια ως εναλλακτική λύση.
Η Rosatom δεν έχει συμπεριληφθεί στις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, καθώς αρκετές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης λειτουργούν πυρηνικούς αντιδραστήρες ρωσικής τεχνολογίας και προμηθεύονται καύσιμα από τη Μόσχα. Αυτό το δεδομένο προσδίδει ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος στην πρόταση προς το Βελιγράδι.
Η απόφαση της Σερβίας για το ποιος θα αναλάβει το έργο δεν θα είναι μόνο ενεργειακή, αλλά και στρατηγική. Το Βελιγράδι καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε ευρωπαϊκές φιλοδοξίες, ρωσικές σχέσεις και ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας σε ένα ιδιαίτερα ρευστό περιβάλλον.
