Η Τουρκία εισέρχεται σε μια νέα εποχή ναυτικής ισχύος με το πρόγραμμα NUKDEN, το πρώτο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο που σχεδιάζει ναυπηγήσει εγχώρια για το Πολεμικό της Ναυτικό. Η κωδική ονομασία NUKDEN προέρχεται από τα αρχικά του όρου “Nükleer Denizaltı” (πυρηνικό υποβρύχιο) και παραπέμπει στο υφιστάμενο πρόγραμμα MİLDEN (Milli Denizaltı) των τουρκικών συμβατικών υποβρυχίων. Το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα ανακοινώθηκε επίσημα κατά το 12ο Σεμινάριο Ναυτικών Συστημάτων στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με τις τουρκικές ναυτικές αρχές, ο βασικός στόχος του NUKDEN είναι η δραστική αύξηση της ακτίνας δράσης και της αυτονομίας του τουρκικού στόλου, πέρα από τα όρια του Αιγαίου Πελάγους και της Ανατολικής Μεσογείου. Πρόκειται για μια στρατηγική στροφή που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα ισχύος στην περιοχή, καθώς η Άγκυρα φιλοδοξεί να μπει στο κλειστό κλαμπ των χωρών με πυρηνοκίνητα υποβρύχια.
Προδιαγραφές και δυνατότητες NUKDEN
Τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια υπερέχουν σημαντικά έναντι των συμβατικών σε κρίσιμους τομείς. Διαθέτουν πρακτικά απεριόριστη ενεργειακή αυτονομία χάρη στον πυρηνικό αντιδραστήρα τους, επιτρέποντας μήνες επιχειρήσεων χωρίς ανάγκη ανεφοδιασμού ή ανανέωσης αέρα. Σε αντίθεση με τα συμβατικά υποβρύχια, ένα πυρηνοκίνητο σκάφος μπορεί να παραμένει συνεχώς βυθισμένο, κάτι που δυσχεραίνει τον εντοπισμό του και αυξάνει δραστικά την επιχειρησιακή του εμβέλεια. Επιπλέον, η πυρηνοκίνητη πρόωση παρέχει τη δυνατότητα υψηλότερης ταχύτητας σε συνεχή βάση, καθιστώντας τα ιδανικά για αποστολές μεγάλης ακτίνας και υψηλής έντασης.
Το NUKDEN αναμένεται να ενσωματώσει τεχνολογίες αντίστοιχες με των αμερικανικών Virginia-class, όπως συστήματα κάθετης εκτόξευσης για πυραύλους cruise, τορπίλες βαρέος τύπου και προηγμένα sonar. Ήδη η Τουρκία αναπτύσσει το εθνικό σύστημα κάθετης εκτόξευσης MİDLAS, που πιθανώς θα μεταφερθεί και στα NUKDEN. Κρίσιμος παράγοντας θα είναι ο τύπος του πυρηνικού αντιδραστήρα που θα χρησιμοποιηθεί. Εξετάζονται επιλογές όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), με προτίμηση σε αντιδραστήρες τηγμένου άλατος (Molten Salt Reactors – MSRs), οι οποίοι θεωρούνται ιδανικοί για ναυτικές εφαρμογές λόγω συμπαγούς σχεδίασης και μακροχρόνιας αυτονομίας.
Το πρόγραμμα του τουρκικού ναυτικού και η ανάπτυξη πυρηνοκίνητου στόλου
Το NUKDEN δεν αποτελεί μεμονωμένη πρωτοβουλία αλλά εντάσσεται στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της Τουρκίας για ανάπτυξη ισχυρού ναυτικού. Η χώρα ήδη προχωρά στη ναυπήγηση εγχώριων συμβατικών υποβρυχίων μέσω του προγράμματος MİLDEN, το οποίο δημιουργεί τη βάση τεχνογνωσίας για το επόμενο βήμα: την πυρηνοκίνηση. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις επιδιώκουν συνεχή ναυπήγηση υποβρυχίων για να διατηρηθεί η συσσωρευμένη εμπειρία, και το NUKDEN είναι το επόμενο λογικό βήμα. Παράλληλα, η Τουρκία επενδύει και σε πολιτικά προγράμματα πυρηνικής ενέργειας (π.χ. Akkuyu), ενώ προωθεί έρευνες και σε SMRs, που ενδέχεται να ενσωματωθούν σε στρατιωτικές εφαρμογές στο μέλλον.
Η στρατηγική της Τουρκίας στη Μεσόγειο
Η απόκτηση πυρηνοκίνητου υποβρυχίου εντάσσεται στο δόγμα “Γαλάζια Πατρίδα” και στη φιλοδοξία της Τουρκίας να αναδειχθεί σε ναυτική δύναμη με παγκόσμια επιρροή. Το NUKDEN θα επιτρέπει παρουσία σε απομακρυσμένες περιοχές, συνοδεία αεροπλανοφόρων ή συμμετοχή σε αποστολές μεγάλης διάρκειας. Αποτελεί επίσης μέσο διπλωματικής επιρροής και προβολής ισχύος, κάτι που επιδιώκει η Άγκυρα εν όψει των περιφερειακών ανταγωνισμών. Η απόκτηση τέτοιας πλατφόρμας μετατρέπει το Τουρκικό Ναυτικό σε παίκτη στρατηγικής σημασίας.
Ωστόσο, εγείρονται διεθνή ερωτήματα διαφάνειας, ειδικά σε ζητήματα ελέγχου της πυρηνικής τεχνολογίας. Η ενσωμάτωση πυρηνικού αντιδραστήρα σε πολεμικό σκάφος απαιτεί αυστηρούς κανονισμούς και εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο σήμερα η Τουρκία αναπτύσσει με γοργούς ρυθμούς, αν και με μεγάλες προκλήσεις. Παράλληλα, ενισχύει την τεχνογνωσία μέσω συνεργασιών με χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα σε πολιτικά προγράμματα πυρηνικής ενέργειας.
Ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα υπερσύγχρονα υποβρύχια τύπου 214 με σύστημα AIP, τα οποία προσφέρουν εξαιρετική αυτονομία και αντοχή. Ωστόσο, η εισαγωγή ενός πυρηνοκίνητου τουρκικού υποβρυχίου αλλάζει τα δεδομένα. Το NUKDEN θα έχει δυνατότητα διαρκούς παραμονής κάτω από την επιφάνεια και μακρόχρονων αποστολών, υπερβαίνοντας τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ελληνικών AIP υποβρυχίων. Η Τουρκία θα μπορεί να επιχειρεί σε ευρύτερους θαλάσσιους χώρους και να υποστηρίζει αποστολές προβολής ισχύος.
Δείτεκαι αυτά
Η Ελλάδα θα πρέπει να απαντήσει με ενίσχυση των ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων της, με νέες φρεγάτες, ελικόπτερα, υποθαλάσσιους αισθητήρες και διεθνή συνεργασία. Οι ΗΠΑ και η Γαλλία μπορούν να συνδράμουν, όπως και κράτη με τεχνογνωσία σε UUVs και επιτήρηση. Παράλληλα, η ελληνική διπλωματία μπορεί να εγείρει το θέμα σε διεθνή φόρα ως προς τη διαφάνεια και την ασφάλεια ενός πυρηνικού τουρκικού πολεμικού μέσου.
Συμπερασματικά, το NUKDEN αποτελεί μια νέα πρόκληση στην ισορροπία δυνάμεων της Ανατολικής Μεσογείου και το Αιγαίου. Η Ελλάδα καλείται να αντιδράσει ψύχραιμα αλλά αποφασιστικά, ενισχύοντας την αποτροπή και τη συνεργασία με συμμάχους, ώστε να διατηρήσει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.
