Η κινητικότητα γύρω από το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για την άμυνα κορυφώνεται, καθώς η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι και τα 19 κράτη-μέλη που είχαν δηλώσει συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE υπέβαλαν εμπρόθεσμα τα εθνικά τους επενδυτικά σχέδια. Το SAFE αποτελεί το βασικό ευρωπαϊκό μηχανισμό χαμηλότοκων δανείων για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και των στρατιωτικών δυνατοτήτων των κρατών.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, τα 15 από τα 19 κράτη-μέλη έχουν ήδη συμπεριλάβει επενδύσεις υπέρ της Ουκρανίας, συνολικής αξίας «δισεκατομμυρίων», χωρίς ωστόσο να αποκαλύπτονται ακριβή ποσά για λόγους εμπιστευτικότητας. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Τομάς Ρενιέ, ανέφερε ότι η αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να εγκριθεί η πρώτη εκταμίευση — έως και το 15% των δανείων που αναλογούν σε κάθε χώρα.
Μυστικότητα γύρω από το ύψος της βοήθειας προς την Ουκρανία
Η Κομισιόν επέλεξε να μην δημοσιοποιήσει ποια κράτη δεν συμπεριέλαβαν την Ουκρανία στα σχέδιά τους, ούτε το συνολικό ποσό που θα κατευθυνθεί στο Κίεβο. Ο Ρενιέ τόνισε ότι «η προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων» παραμένει βασική αρχή του μηχανισμού, ενώ χαρακτήρισε απόλυτα δικαιολογημένες τις δικλίδες εμπιστευτικότητας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Συμβούλιο της ΕΕ θα έχει τον τελικό λόγο για την έγκριση κάθε εθνικού σχεδίου, μετά από θετική εισήγηση της Επιτροπής.
Προοπτικές συμμετοχής τρίτων χωρών – Τι ισχύει για Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο
Σχετικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής τρίτων χωρών στα δάνεια του SAFE, ο εκπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι δεν υπήρξε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ οι διαπραγματεύσεις με τον Καναδά «προχωρούν πολύ καλά». Οι τρίτες χώρες μπορούν να συμμετέχουν έως και στο 35% των έργων, εφόσον πληρούνται τα ευρωπαϊκά κριτήρια ασφάλειας και προστασίας συμφερόντων.
Σε ερώτηση για πιθανή μελλοντική συμμετοχή της Τουρκίας, ο Ρενιέ ξεκαθάρισε ότι ο κανονισμός το επιτρέπει τεχνικά, αλλά ότι η ΕΕ έχει το δικαίωμα να περιορίσει ή να αποκλείσει εμπλοκή εξωτερικών φορέων εφόσον κρίνει ότι αυτό είναι απαραίτητο για λόγους ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας.
Η Ελλάδα στον πυρήνα των ευρωπαϊκών αμυντικών επενδύσεων
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 19 χώρες που έχουν ζητήσει χρηματοδότηση από το SAFE, με συνολικό αίτημα ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, η Κομισιόν έχει ήδη εγκρίνει 787,67 εκατομμύρια ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα βρίσκεται στον στενό κύκλο των κρατών που προχωρούν δυναμικά στην αναβάθμιση των αμυντικών δυνατοτήτων τους μέσω ευρωπαϊκών εργαλείων.
Στο SAFE συμμετέχουν επίσης: Κύπρος, Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχία, Εσθονία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Φινλανδία και Δανία.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να διαμορφώσει τον νέο ευρωπαϊκό αμυντικό χάρτη, με την Ελλάδα να ενισχύει περαιτέρω τη θέση της σε κρίσιμα στρατιωτικά προγράμματα και κοινές βιομηχανικές πρωτοβουλίες.
