Η Ευρώπη αντιμετωπίζει με αυξανόμενη ανησυχία το ειρηνευτικό σχέδιο που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες για την Ουκρανία, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να λειτουργήσει ως στρατηγικό πλεονέκτημα της Ρωσίας και όχι ως μηχανισμός σταθερότητας. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Bloomberg, η πρόταση για δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στο Ντονμπάς εγείρει σοβαρούς φόβους ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «Δούρειο Ίππο» του Κρεμλίνου, ανοίγοντας τον δρόμο για νέα ρωσική προέλαση.
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής, το ζήτημα του ελέγχου του εδάφους παραμένει ο πιο ακανθώδης παράγοντας στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον, Κιέβου και Μόσχας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν τον φόβο ότι μια συμφωνία που θα προβλέπει αποχώρηση ουκρανικών δυνάμεων από κρίσιμες περιοχές θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από τη Ρωσία μέσω υβριδικών τακτικών, υπονομεύοντας στην πράξη οποιεσδήποτε εγγυήσεις ασφαλείας.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται το αμερικανικό σχέδιο για αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη στο Ντονμπάς. Ευρωπαϊκές πηγές εκτιμούν ότι μια τέτοια ρύθμιση θα έδινε στο Κρεμλίνο τη δυνατότητα να αναπτύξει συγκαλυμμένες δυνάμεις στην περιοχή, αξιοποιώντας επιχειρήσεις «ψευδούς σημαίας» ή άλλες μορφές υβριδικού πολέμου, με στόχο να αποσταθεροποιήσει το καθεστώς ασφαλείας και να δημιουργήσει πρόσχημα για νέα στρατιωτική επέμβαση.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιμένει στην πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τις ανατολικές περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που σήμερα δεν ελέγχει στρατιωτικά. Το Κίεβο απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε παραχώρηση εδαφών, τονίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με νομιμοποίηση της ρωσικής επιθετικότητας.
Οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται σε κλειστό διπλωματικό κύκλο, με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να έχει αποκαλύψει ότι οι ΗΠΑ έχουν θέσει στο τραπέζι την ιδέα μετατροπής του Ντονμπάς σε «ελεύθερη οικονομική ζώνη» υπό ειδική διοίκηση. Η ρωσική πλευρά, ωστόσο, φέρεται να προκρίνει το μοντέλο της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης, ενώ ο Ζελένσκι έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος για μελλοντικές εδαφικές ρυθμίσεις.
Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο στο στρατιωτικό σκέλος. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, υπάρχει έντονη ανησυχία για πιθανή ρωσική παρέμβαση σε δημοψηφίσματα ή εκλογικές διαδικασίες που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν μια ειρηνευτική συμφωνία, αξιοποιώντας την εμπειρία της Μόσχας σε επιχειρήσεις επιρροής και αποσταθεροποίησης.
Ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Βρετανίας, Πίτερ Ρίκετς, προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές ανησυχίες είναι απολύτως βάσιμες. Όπως σημείωσε, εάν η προσοχή των ΗΠΑ στραφεί αλλού, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα μπορούσε να δημιουργήσει «τεχνητά περιστατικά», επικαλούμενος την προστασία ρωσόφωνων πληθυσμών, προκειμένου να δικαιολογήσει νέα στρατιωτική κλιμάκωση. Μια τέτοια εξέλιξη, πρόσθεσε, θα άφηνε το υπόλοιπο της Ουκρανίας εκτεθειμένο σε μελλοντική ρωσική επίθεση, με άμεσες συνέπειες για τη συνολική ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Δείτεκαι αυτά
Παραμένει επίσης ασαφές ποιος θα επιτηρεί μια ενδεχόμενη αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη και με ποιο καθεστώς. Αμερικανοί διαπραγματευτές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι οι περιοχές Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ, όπως και η Κριμαία, θα μπορούσαν να αναγνωριστούν ως de facto ρωσικές, ενώ οι μερικώς κατεχόμενες περιφέρειες Ζαπορίζια και Χερσώνα θα «παγώσουν» κατά μήκος της υφιστάμενης γραμμής επαφής.
Το Κίεβο επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας, αντίστοιχες με τον μηχανισμό συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Όπως δήλωσε ο Ζελένσκι, το βασικό ερώτημα για την Ουκρανία παραμένει τι θα πράξουν οι δυτικοί σύμμαχοι σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
