Η αποκάλυψη των βασικών όρων του υπό διαμόρφωση Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις στη Μέση Ανατολή, καθώς το κείμενο περιλαμβάνει δεσμεύσεις για τα πυρηνικά, τα Στενά του Ορμούζ, τον Λίβανο, αλλά και την άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, το Μνημόνιο προβλέπει άμεση παύση των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο πλευρών και των συμμάχων τους σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα, ΗΠΑ και Ιράν δεσμεύονται να αποφύγουν οποιαδήποτε απειλή ή χρήση στρατιωτικής βίας στο μέλλον.
Στο πυρηνικό σκέλος, η Τεχεράνη επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα του ήδη εμπλουτισμένου ουρανίου παραπέμπεται σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες θα διεξαχθούν μέσα σε διάστημα έως 60 ημερών από την υπογραφή του Μνημονίου. Μέχρι τότε, το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για τα Στενά του Ορμούζ. Η ιρανική πλευρά αναλαμβάνει την υποχρέωση να αποκαταστήσει πλήρως και με ασφάλεια τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, διασφαλίζοντας την ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων. Το κείμενο προβλέπει ακόμη την εξουδετέρωση ναρκών και την επαναφορά της κυκλοφορίας στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε χρονικό διάστημα 30 ημερών.
Από την άλλη πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν, να επαναφέρουν την εμπορική κίνηση στα φυσιολογικά επίπεδα και να χορηγήσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.
Ένα από τα πλέον εντυπωσιακά σημεία του σχεδίου αφορά την οικονομική διάσταση της συμφωνίας. Προβλέπεται η σταδιακή αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό, καθώς και η δημιουργία διεθνούς ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν.
Το κείμενο προβλέπει επίσης ότι σε περίπτωση επίτευξης οριστικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε πλήρη άρση των κυρώσεων και σε αποχώρηση των στρατιωτικών τους δυνάμεων από την περιοχή μέσα σε 30 ημέρες.
Δείτεκαι αυτά
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής των συμφωνηθέντων, ενώ η τελική συμφωνία θα επιδιωχθεί να λάβει τη μορφή δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η συμφωνία, εφόσον τελικά υπογραφεί και εφαρμοστεί, θα μπορούσε να αποτελέσει τη σημαντικότερη γεωπολιτική ανατροπή στη Μέση Ανατολή των τελευταίων ετών, επηρεάζοντας άμεσα τις ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο, την ενεργειακή ασφάλεια και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
