Οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών, η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία και η σταδιακή ανάληψη μεγαλύτερων ευθυνών από τους Ευρωπαίους Συμμάχους βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου.
Οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών καλούνται να εξετάσουν την εφαρμογή των αποφάσεων που ελήφθησαν στη Χάγη τον Ιούνιο του 2025 και τη μετατροπή των αυξημένων αμυντικών δαπανών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, η αύξηση της παραγωγής στρατιωτικού υλικού και η βελτίωση της δυνατότητας των συμμαχικών δυνάμεων να επιχειρούν από κοινού.
Η δέσμευση για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ
Κεντρικό ζήτημα της Συνόδου αποτελεί η εφαρμογή της δέσμευσης των κρατών-μελών για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Από το συγκεκριμένο ποσοστό, το 3,5% αφορά αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες, ενώ το υπόλοιπο προβλέπεται να κατευθύνεται σε επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα και την ανθεκτικότητα των κρατών.
Στόχος της Συμμαχίας είναι να σταλεί μήνυμα ενότητας και προόδου στην εφαρμογή των δεσμεύσεων, παρά τις διαφορετικές ταχύτητες που καταγράφονται μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στις χώρες που καλύπτουν τον νέο στόχο, μαζί με την Πολωνία, τις σκανδιναβικές και τις βαλτικές χώρες.
Δείτεκαι αυτά
Αντίθετα, άλλοι Σύμμαχοι δεν έχουν ακόμη παρουσιάσει αξιόπιστο σχέδιο για την προσαρμογή των αμυντικών τους δαπανών στις νέες απαιτήσεις.
Η παρέμβαση Τραμπ και οι απαιτήσεις από τους Ευρωπαίους Συμμάχους
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η τοποθέτηση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να ζητήσει την ταχύτερη εφαρμογή της δέσμευσης για το 5%.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι και ο Καναδάς να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης.
Ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, έχει επισημάνει ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν αποτελεί από μόνη της επαρκές αποτέλεσμα.
Όπως υπογράμμισε, οι αυξημένοι προϋπολογισμοί πρέπει να μετατρέπονται σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες και όλα τα κράτη-μέλη οφείλουν να παρουσιάσουν αξιόπιστη πορεία προς την επίτευξη του νέου στόχου.
Σταδιακές αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη
Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες συνδέεται άμεσα με τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά.
Η διαδικασία δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την αμερικανική δέσμευση στη συλλογική άμυνα και στο άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι συνομιλίες για την αναπροσαρμογή της στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη πραγματοποιούνται πλέον σε εποικοδομητικό κλίμα.
Ορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες μπορούν να αναληφθούν άμεσα από τους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά, ενώ για άλλες θα απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Οι ηγέτες δεν αναμένεται να εξετάσουν συγκεκριμένους αριθμούς στρατιωτικών δυνάμεων ή τεχνικές λεπτομέρειες. Οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν στον πολιτικό προσανατολισμό της διαδικασίας, ενώ τα επιχειρησιακά ζητήματα θα συνεχίσουν να εξετάζονται σε στρατιωτικό επίπεδο.
Στρατιωτική βοήθεια 70 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία το 2026
Η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία αποτελεί ακόμη ένα βασικό θέμα της Συνόδου Κορυφής.
Σύμφωνα με το κείμενο της διακήρυξης που έχουν ήδη εγκρίνει οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι των 32 κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες αναμένεται να δεσμευθούν για στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ το 2026.
Παράλληλα, προβλέπεται η διατήρηση της στρατιωτικής υποστήριξης τουλάχιστον στα ίδια επίπεδα και το 2027, ανεβάζοντας το συνολικό ύψος της βοήθειας για τη διετία στα 140 δισ. ευρώ.
Ορισμένα κράτη που συνεισφέρουν σημαντικά στην υποστήριξη του Κιέβου είχαν ζητήσει να καθοριστούν συγκεκριμένες ποσοστώσεις στρατιωτικής βοήθειας ανά χώρα. Η πρόταση, ωστόσο, δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη συναίνεση.
Η χρηματοδότηση θα καλύπτει στρατιωτικό εξοπλισμό, εκπαίδευση και άλλες μορφές στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Στα 80 δισ. ευρώ οι πρόσθετες δεσμεύσεις των Συμμάχων
Στο συνολικό ποσό των 140 δισ. ευρώ περιλαμβάνονται τα 60 δισ. ευρώ που έχει ήδη δεσμεύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία το 2026 και το 2027.
Η χρηματοδότηση αυτή αποτελεί μέρος του νέου δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο.
Κατά συνέπεια, οι πρόσθετες δεσμεύσεις που καλούνται να αναλάβουν οι Σύμμαχοι του ΝΑΤΟ για τη συγκεκριμένη διετία ανέρχονται στα 80 δισ. ευρώ.
Στο ποσό περιλαμβάνονται και οι αγορές εξειδικευμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων, κυρίως συστημάτων αεράμυνας, τα οποία μπορούν να διαθέσουν μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του προγράμματος Καταλόγου Προτεραιοτήτων Απαιτήσεων της Ουκρανίας.
Ο Μάθιου Γουίτακερ έχει προαναγγείλει «ουσιαστικές ανακοινώσεις» για τη συνέχιση της υποστήριξης προς το Κίεβο, υπογραμμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους.
Παράλληλα, τόνισε ότι πρέπει να σταλεί σαφές μήνυμα προς τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς να αμφισβητείται η συνέχιση της αμερικανικής δέσμευσης.
Ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα της Συνόδου καταλαμβάνει η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης του ΝΑΤΟ.
Στο περιθώριο των εργασιών θα πραγματοποιηθεί Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, με αντικείμενο την αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας των αμυντικών βιομηχανιών των κρατών-μελών.
Στις συζητήσεις θα εξεταστούν η επιτάχυνση των προμηθειών και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων και αμυντικών βιομηχανιών.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της Συμμαχίας, ιδιαίτερη σημασία έχει η αύξηση της παραγωγής πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας και άλλων κρίσιμων στρατιωτικών μέσων.
Παράλληλα, το ΝΑΤΟ επιδιώκει την ταχύτερη ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στις Ένοπλες Δυνάμεις των κρατών-μελών, ώστε οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες να μετατρέπονται γρηγορότερα σε επιχειρησιακή ισχύ.
Η τελική Διακήρυξη της Συνόδου της Άγκυρας αναμένεται να είναι περιορισμένη σε έκταση, ακολουθώντας το πρότυπο της Συνόδου Κορυφής της Χάγης.
Στο κείμενο θα επαναβεβαιώνεται η προσήλωση των κρατών-μελών στη συλλογική άμυνα και στο άρθρο 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον.
Το βασικό πολιτικό μήνυμα αναμένεται να επικεντρωθεί στην ενίσχυση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ, στη δικαιότερη κατανομή των αμυντικών βαρών και στη διατήρηση της ενότητας μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις ασφαλείας.
