Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξαπέλυσε ευθέως τελεσίγραφο προς το Ιράν, δηλώνοντας ότι είτε θα υπάρξει άμεσα συμφωνία είτε η Ουάσινγκτον θα προχωρήσει σε «πολύ σκληρές» ενέργειες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Σε συνέντευξή του στο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε ότι εξετάζεται σοβαρά η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στον Περσικό Κόλπο, ακόμη και με την αποστολή δεύτερου αεροπλανοφόρου, σε περίπτωση που οι συνομιλίες με την Τεχεράνη οδηγηθούν σε αδιέξοδο. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «ή θα καταλήξουμε σε συμφωνία ή θα χρειαστεί να κάνουμε κάτι πολύ σκληρό, όπως την τελευταία φορά».
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται ενώ ΗΠΑ και Ιράν επανεκκίνησαν τις διαπραγματεύσεις την περασμένη Παρασκευή στο Ομάν, για πρώτη φορά μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου. Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, η Ουάσινγκτον προχωρά παράλληλα σε εκτεταμένη στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή, στέλνοντας σαφές μήνυμα αποτροπής.
Δείτεκαι αυτά
Ο Τραμπ ανέφερε ότι αναμένει δεύτερο γύρο συνομιλιών την επόμενη εβδομάδα, υποστηρίζοντας πως αυτή τη φορά η ιρανική πλευρά εμφανίζεται πολύ πιο σοβαρή. «Την προηγούμενη φορά δεν πίστευαν ότι θα το έκανα. Υπερεκτίμησαν τη θέση τους», είπε, αναφερόμενος στις αμερικανικές επιδρομές κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις είναι «πολύ διαφορετικές».
Στρατιωτική πίεση και όρια της διαπραγμάτευσης
Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την αποστολή δεύτερης δύναμης κρούσης στη Μέση Ανατολή, ενώ ήδη στην περιοχή επιχειρεί ισχυρή αμερικανική ναυτική δύναμη με μαχητικά αεροσκάφη, πυραύλους cruise και συνοδευτικά πολεμικά πλοία. Αντίστοιχη διάταξη είχε αναπτυχθεί και κατά μεγάλο μέρος του πολέμου στη Γάζα.
Παρά τη στρατιωτική πίεση, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για τη διπλωματική οδό, εκτιμώντας ότι το Ιράν «θέλει πάρα πολύ να κάνει συμφωνία», ακριβώς επειδή αντιλαμβάνεται την απειλή μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει δημοσίως ότι δεν διαπραγματεύεται τίποτε πέραν του πυρηνικού της προγράμματος και, ακόμη και σε αυτό το πλαίσιο, δεν αποδέχεται την εγκατάλειψη του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου. Η στάση αυτή ενισχύει τις φωνές «γερακιών» στην Ουάσινγκτον και στο Ισραήλ, που θεωρούν πως μια συνολική συμφωνία είναι ανέφικτη.
Ο Τραμπ τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία είναι «αυτονόητο» πως θα πρέπει να περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και τα βαλλιστικά του πυραυλικά αποθέματα, υπογραμμίζοντας ότι «μπορούμε να κάνουμε μια εξαιρετική συμφωνία με το Ιράν».
Η επίσκεψη Νετανιάχου και οι περιφερειακές ισορροπίες
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η επικείμενη επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον. Ο Νετανιάχου εμφανίζεται σαφώς πιο επιφυλακτικός για τις προοπτικές μιας «μεγάλης συμφωνίας», αν και ο Τραμπ υποστήριξε ότι και ο Ισραηλινός ηγέτης «θέλει μια καλή συμφωνία».
Η επίσκεψη, η έβδομη από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, επισπεύστηκε για λόγους προγράμματος. Πριν την αναχώρησή του, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι θα παρουσιάσει στον Αμερικανό πρόεδρο τις «βασικές αρχές» που, κατά την άποψή του, είναι κρίσιμες όχι μόνο για το Ισραήλ, αλλά για τη συνολική ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Παρασκηνιακές διεργασίες σε Ομάν και Κατάρ
Την ίδια ώρα, ο Αλί Λαριτζανί, κορυφαίος σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, βρέθηκε στη Μουσκάτ, όπου είχε επαφές με την πολιτική ηγεσία του Ομάν. Την Τετάρτη αναμένεται να μεταβεί στη Ντόχα για συνομιλίες με αξιωματούχους του Κατάρ, δύο χώρες που διαδραματίζουν κομβικό ρόλο ως διαμεσολαβητές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Λαριτζανί μεταφέρει τις ιρανικές θέσεις ενόψει του δεύτερου γύρου συνομιλιών. Παράλληλα, έστειλε προειδοποιητικό μήνυμα προς τις ΗΠΑ, καλώντας τες να μην επηρεαστούν από «θεατρινισμούς» και να παραμείνουν σε εγρήγορση απέναντι στον, όπως τον χαρακτήρισε, «καταστροφικό ρόλο των Σιωνιστών».
