Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί η πρόθεση της Τουρκίας να μετατρέψει σε επίσημο νόμο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», μια εξέλιξη που ενδέχεται να κλιμακώσει την ένταση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα εξετάζει νομοθετική πρωτοβουλία για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών, επιχειρώντας να θεσμοθετήσει τις διεκδικήσεις της ως επίσημη κρατική πολιτική. Πρόκειται για κίνηση που δεν αφορά μόνο το διεθνές πεδίο, αλλά και την ενίσχυση του εσωτερικού πολιτικού αφηγήματος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, ένας τέτοιος νόμος θα προσφέρει στην Τουρκία ένα ισχυρό εσωτερικό νομικό εργαλείο, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιηθεί από το πολεμικό ναυτικό, την ακτοφυλακή και ενεργειακούς φορείς για την έκδοση οδηγιών ναυσιπλοΐας, αδειών ερευνών και συμφωνιών για υδρογονάνθρακες.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα κράτος νομοθετεί εσωτερικά δεν σημαίνει ότι οι ρυθμίσεις αυτές παράγουν διεθνές δίκαιο. Η Ελλάδα έχει επανειλημμένα τονίσει ότι τα κυριαρχικά της δικαιώματα απορρέουν από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία η Τουρκία δεν έχει υπογράψει.
Στο πλαίσιο αυτό, η πιθανή θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν δεσμεύει νομικά την Ελλάδα ούτε οποιαδήποτε άλλη χώρα, ούτε μπορεί να μεταβάλει μονομερώς θαλάσσια σύνορα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα του casus belli, που παραμένει σε ισχύ από το 1995, με την τουρκική πλευρά να θεωρεί αιτία πολέμου την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Το βασικό ρίσκο δεν είναι νομικό αλλά επιχειρησιακό. Η Άγκυρα ενδέχεται να επιχειρήσει την εφαρμογή των θέσεών της «επί του πεδίου», ενισχύοντας τη στρατηγική των «γκρίζων ζωνών» και δημιουργώντας τετελεσμένα μέσα από κινήσεις ναυτικής παρουσίας και ενεργειακών ερευνών.
Δείτεκαι αυτά
Παράλληλα, η κίνηση αυτή εξυπηρετεί και εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες, καθώς η τουρκική ηγεσία επιχειρεί να ενισχύσει το εθνικιστικό αφήγημα και να συσπειρώσει το εκλογικό σώμα ενόψει των επόμενων εξελίξεων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η Τουρκία θα περιοριστεί σε επίπεδο ρητορικής και νομοθεσίας ή αν θα προχωρήσει σε πρακτική εφαρμογή των διεκδικήσεών της, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα περίοδο έντασης στην περιοχή.
