Σε ένα ιδιαίτερα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, οι διαπραγματεύσεις γύρω από το μέλλον της Γροιλανδίας αποκαλύπτουν ένα σύνθετο παζάρι στρατηγικής ισχύος, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί την αναβάθμιση της αμερικανικής παρουσίας στην Αρκτική, θέτοντας ταυτόχρονα σαφείς κόκκινες γραμμές απέναντι σε Ρωσία και Κίνα. Την ώρα που οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναζητούν κοινή γραμμή απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις, ολοένα και περισσότερα στοιχεία από το προσχέδιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας έρχονται στο φως.
Οι συζητήσεις των τελευταίων ημερών επικεντρώνονται στην ενίσχυση της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, στην παροχή διευρυμένων στρατιωτικών δικαιωμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες επί γροιλανδικού εδάφους και στον αποκλεισμό ανταγωνιστικών δυνάμεων από την εκμετάλλευση κρίσιμων ορυκτών πόρων. Το ζήτημα της πλήρους μεταβίβασης κυριαρχίας, που έχει επανειλημμένα θέσει δημόσια ο Τραμπ, φαίνεται να παραμένει εκτός συζήτησης, τουλάχιστον στο παρόν στάδιο.
Σύμφωνα με ανώτατες δυτικές πηγές ασφάλειας και διπλωματίας, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο αποσκοπεί στη δημιουργία μιας νέας αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, γνωστής ανεπίσημα ως «Arctic Sentry». Η αποστολή αυτή θα λειτουργεί κατά το πρότυπο των αποστολών επιτήρησης και αποτροπής στη Βαλτική και την Ανατολική Ευρώπη, με ξεκάθαρο στόχο την αντιμετώπιση της αυξανόμενης ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας στον αρκτικό κύκλο.
Παράλληλα, εξετάζεται η επικαιροποίηση της διμερούς συμφωνίας του 1951 μεταξύ Δανίας και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία ήδη παρέχει στον αμερικανικό στρατό εκτεταμένη πρόσβαση στη Γροιλανδία για την κατασκευή και λειτουργία στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι μια ενδεχόμενη ανεξαρτητοποίηση της Γροιλανδίας θα μπορούσε να περιορίσει αυτά τα δικαιώματα, γεγονός που οδηγεί στη συζήτηση για ένα νέο, πιο δεσμευτικό καθεστώς.
Το μοντέλο των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η ιδέα δημιουργίας αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη Γροιλανδία με καθεστώς κυριαρχικών θυλάκων, αντίστοιχο με εκείνο που διατηρεί το Ηνωμένο Βασίλειο στις βάσεις του στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια στην Κύπρο. Το σενάριο αυτό συζητήθηκε σε επίπεδο ΝΑΤΟ, αν και στρατιωτικοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι πρόκειται πρωτίστως για πολιτική απόφαση.
Η κυβέρνηση της Δανίας εμφανίζεται διατεθειμένη να εξετάσει ζητήματα ασφάλειας, επενδύσεων και οικονομικής συνεργασίας, απορρίπτοντας ωστόσο κατηγορηματικά οποιαδήποτε συζήτηση περί παραχώρησης κυριαρχίας. Αντίστοιχη στάση τηρεί και η πολιτική ηγεσία της Γροιλανδίας, με τον πρωθυπουργό Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν να δηλώνει ότι η κυριαρχία του νησιού αποτελεί αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή.
Αποκλεισμός Ρωσίας και Κίνας από τις σπάνιες γαίες
Κεντρικό σημείο των αμερικανικών προτάσεων αποτελεί ο αποκλεισμός χωρών εκτός ΝΑΤΟ – και ειδικά της Ρωσίας και της Κίνας – από την εκμετάλλευση των πλούσιων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας. Οι πρώτες ύλες αυτές θεωρούνται κρίσιμες για την αμυντική βιομηχανία και τις νέες τεχνολογίες, προσδίδοντας στη Γροιλανδία κομβικό ρόλο στον παγκόσμιο ανταγωνισμό ισχύος.
Ταυτόχρονα, αμερικανικοί σχεδιασμοί φέρονται να συνδέουν τη Γροιλανδία με το υπό εξέλιξη σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος», το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει εγκαταστάσεις έγκαιρης προειδοποίησης και αναχαίτισης στον αρκτικό χώρο. Η γεωγραφική θέση του νησιού το καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό για τέτοιου είδους στρατηγικές υποδομές.
Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ επισημαίνουν ότι οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεν έχει υπάρξει επίσημη πολιτική κατεύθυνση για τη χάραξη επιχειρησιακών σχεδίων. Ωστόσο, το γεγονός ότι τα σενάρια αυτά εξετάζονται σοβαρά αναδεικνύει τη Γροιλανδία σε ένα από τα πλέον κρίσιμα γεωστρατηγικά πεδία αντιπαράθεσης της επόμενης δεκαετίας.
