Σε ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ περνά η νέα βελγική κυβέρνηση, με τον πρωθυπουργό Μπαρτ ντε Βέβερ να διαμηνύει από το Νταβός ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί με «λογική κατευνασμού» απέναντι στην Ουάσιγκτον. Το μήνυμα είναι διπλό: τέλος στην «εποχή της αφέλειας» και ανάγκη για μια πιο ανταγωνιστική και στρατηγικά αυτόνομη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μιλώντας σε διεθνή μέσα αλλά και στη φλαμανδική τηλεόραση, ο Βέλγος πρωθυπουργός κατηγόρησε τον Αμερικανό πρόεδρο ότι «περνά συνεχώς κόκκινες γραμμές», παρά το γεγονός ότι –όπως σημείωσε– η Ευρώπη έχει επιδείξει επιείκεια, τόσο στο ζήτημα των δασμών όσο και με τη στήριξή της στην Ουκρανία. Προειδοποίησε μάλιστα ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την αξιοπρέπειά της εάν αποδεχθεί πιέσεις που αγγίζουν ακόμη και ζητήματα εδαφικής κυριαρχίας, όπως η Γροιλανδία, την ώρα που ο Τραμπ δεν αποκλείει ούτε τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Ο ντε Βέβερ αναμένεται να συναντήσει τον Τραμπ στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, παρουσία του βασιλιά Φίλιππος του Βελγίου και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε. Όπως ξεκαθάρισε, θα του μεταφέρει ευθέως ότι «πρέπει να αρχίσει να συμπεριφέρεται ως σύμμαχος», προειδοποιώντας ότι «είτε στεκόμαστε μαζί είτε στεκόμαστε διαιρεμένοι – και τότε τελειώνει μια εποχή» για τον Ατλαντισμό και την παγκοσμιοποίηση.
«Εμπορικό μπαζούκα» και σημείο καμπής για την Ευρώπη
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Βέλγου πρωθυπουργού στο ενδεχόμενο ενεργοποίησης του λεγόμενου «εμπορικού μπαζούκα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή του νέου αντι-εξαναγκαστικού εργαλείου που επιτρέπει σκληρά εμπορικά αντίμετρα απέναντι σε μονομερείς πιέσεις τρίτων χωρών.
Δείτεκαι αυτά
Ο ντε Βέβερ υπογράμμισε ότι, ακόμη κι αν στο παρελθόν οι πιέσεις των ΗΠΑ προς συμμάχους του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορούσαν να θεωρηθούν «λογικές», η απειλή στρατιωτικής επέμβασης εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ είναι άνευ προηγουμένου. Κατά τον ίδιο, η Ευρώπη πλησιάζει πλέον σε σημείο καμπής, όπου απαιτείται ενιαία και αποφασιστική απάντηση.
«Θα είναι ένας εναντίον όλων, αλλά και όλοι εναντίον ενός», δήλωσε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει πλέον περιθώριο επιείκειας. Αν ο Τραμπ επιμείνει σε απειλές ή σε έναν νέο εμπορικό πόλεμο, «τότε θα ξεκινήσουμε εμπορικό πόλεμο», προειδοποίησε, αναγνωρίζοντας ότι το κόστος θα είναι σημαντικό και για τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σκληρή στάση χωρίς ρήξη
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου Μαξίμ Πρεβό, ο οποίος περιγράφει τον Τραμπ ως απρόβλεπτο ηγέτη που αντιμετωπίζει σχεδόν τους πάντες ως αντιπάλους. Θέτει μάλιστα το ερώτημα εάν η Ευρώπη, λόγω της εξάρτησής της από τις ΗΠΑ στο ουκρανικό μέτωπο, είναι καταδικασμένη να αποδέχεται τα πάντα – ακόμη και επιλογές που θεωρεί στρατηγικά λανθασμένες, όπως η μαζική αγορά F-35, την οποία χαρακτήρισε «ανοησία» από αεροναυπηγική σκοπιά.
Ο Πρεβό αναγνωρίζει, πάντως, τις σοβαρές εσωτερικές διαφωνίες εντός της ΕΕ, από τη σκληρή γραμμή μέχρι τον φόβο οικονομικής κλιμάκωσης. Προειδοποιεί ότι ο Τραμπ επιχειρεί συνειδητά να αποδυναμώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω διμερών σχέσεων, εφαρμόζοντας στρατηγική «διαίρει και βασίλευε».
Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η Ευρώπη δεν επιδιώκει ρήξη, αλλά δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί τετελεσμένα. Και, όπως αφήνει να εννοηθεί η βελγική κυβέρνηση, αν η Ουάσιγκτον συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια, η απάντηση αυτή τη φορά θα είναι συλλογική και σκληρή.
