Νέα νομοθετική πρωτοβουλία που συνδέει τις αμερικανικές πωλήσεις όπλων και τη βοήθεια ασφαλείας προς την Τουρκία με συγκεκριμένη πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα κατατέθηκε στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Την πρόταση παρουσίασε στη Βουλή των Αντιπροσώπων η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής Ντίνα Τάιτους, ενώ αντίστοιχη πρωτοβουλία κατατέθηκε στη Γερουσία από τον γερουσιαστή Εντ Μάρκι.
Η νομοθετική πρόταση προβλέπει ότι η Άγκυρα δεν θα μπορεί να λαμβάνει συγκεκριμένες μορφές στρατιωτικής βοήθειας και χρηματοδότησης, εφόσον δεν αποδεικνύεται έμπρακτη και σταθερή βελτίωση στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.
Οι όροι για τη συνέχιση της στρατιωτικής συνεργασίας
Σύμφωνα με την πρόταση, δεν θα μπορούν να δεσμεύονται ή να δαπανώνται αμερικανικά κονδύλια για την Τουρκία στο πλαίσιο προγραμμάτων στρατιωτικής χρηματοδότησης, πωλήσεων αμυντικού υλικού και άλλων μορφών βοήθειας ασφαλείας.
Οι περιορισμοί θα παραμένουν σε ισχύ, εκτός εάν ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών πιστοποιήσει ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις με διάρκεια και συνέπεια.
Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων περιλαμβάνεται η μείωση του αριθμού των πολιτικών κρατουμένων και των κρατουμένων συνείδησης.
Παράλληλα, ζητείται η απελευθέρωση προσώπων που κρατούνται αποκλειστικά λόγω της ειρηνικής άσκησης των δικαιωμάτων τους.
Περιορισμός της χρήσης της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας
Το νομοσχέδιο ζητεί επίσης από την τουρκική κυβέρνηση να περιορίσει την καταχρηστική εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας και των διατάξεων περί παραπληροφόρησης.
Οι συγκεκριμένοι νόμοι, σύμφωνα με τους συντάκτες της πρότασης, χρησιμοποιούνται για την ποινικοποίηση της ειρηνικής έκφρασης, της πολιτικής δραστηριότητας και της συμμετοχής σε οργανώσεις. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάγκη συμμόρφωσης της Τουρκίας με τις δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι αποφάσεις που αφορούν τον ακτιβιστή Οσμάν Καβαλά και τον Κούρδο πολιτικό Σελαχατίν Ντεμιρτάς.
Τερματισμός της καταστολής επικριτών στο εξωτερικό
Η Άγκυρα καλείται ακόμη να σταματήσει τη συστηματική στοχοποίηση επικριτών της τουρκικής κυβέρνησης που βρίσκονται εκτός της χώρας.
Η νομοθετική πρόταση αναφέρεται σε ενέργειες κρατικών φορέων εναντίον προσώπων που ασκούν θεμελιώδεις ελευθερίες ή εκφράζουν αντίθεση προς την τουρκική ηγεσία. Το Κογκρέσο ζητεί να εξετάζεται η επιβολή περιορισμών εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες σε πρόσωπα που φέρονται να συμμετείχαν άμεσα σε σοβαρές ενέργειες καταστολής αντιφρονούντων στο εξωτερικό.
Οι περιορισμοί αυτοί θα μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να επεκτείνονται και σε μέλη των οικογενειών τους.
Η προτεινόμενη απαγόρευση δεν χαρακτηρίζεται απόλυτη. Ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών θα διατηρεί τη δυνατότητα να εγκρίνει εξαίρεση κατά περίπτωση, εφόσον κρίνει ότι η συνέχιση της βοήθειας ή της στρατιωτικής συνεργασίας εξυπηρετεί ζωτικό συμφέρον εθνικής ασφάλειας. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα πρέπει να ενημερώνονται οι αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου.
Παράλληλα, θα απαιτείται αιτιολόγηση της απόφασης και αναλυτική παρουσίαση των ενεργειών που πραγματοποιεί η αμερικανική κυβέρνηση για την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία.
Πιθανές κυρώσεις σε Τούρκους αξιωματούχους
Η νομοθετική πρωτοβουλία αναφέρει ακόμη ότι, εφόσον η τουρκική κυβέρνηση δεν λάβει άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων σε Τούρκους αξιωματούχους.
Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να αφορούν πρόσωπα που θεωρούνται υπεύθυνα ή συνένοχα για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις παραβιάσεις περιλαμβάνονται οι πολιτικά υποκινούμενες κρατήσεις δημοσιογράφων και άλλων προσώπων, οι αυθαίρετες διώξεις και οι περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης.
Το νομοσχέδιο εκφράζει επίσης τη θέση του Κογκρέσου υπέρ της ελευθερίας του Τύπου και του Διαδικτύου, της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της απρόσκοπτης άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών και η Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης προβλέπεται να ενισχύσουν τη στήριξη ανεξάρτητων δημοσιογράφων, μέσων ενημέρωσης και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην Τουρκία.
Η υποστήριξη θα αφορά επίσης οργανώσεις που καταγράφουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή παρέχουν νομική και άλλη βοήθεια σε θύματα πολιτικά υποκινούμενων διώξεων. Η πρόταση προβλέπει την υποβολή ετήσιας έκθεσης προς το Κογκρέσο για περίοδο πέντε ετών. Η πρώτη έκθεση θα πρέπει να υποβληθεί εντός 180 ημερών από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Στην έκθεση θα καταγράφονται ο αριθμός και το νομικό καθεστώς των πολιτικών κρατουμένων, οι συνθήκες κράτησης, οι περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου και οι ενέργειες κατά κομμάτων και στελεχών της αντιπολίτευσης.
Θα εξετάζονται ακόμη περιστατικά καταστολής εκτός Τουρκίας, καθώς και η πιθανή χρήση αμερικανικών αγαθών, υπηρεσιών ή τεχνολογιών για παρακολούθηση, λογοκρισία ή άλλες σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων.
I am proud to lead a bicameral bill with @SenMarkey to compel Turkey to adhere to democratic values, respect human rights, and release political prisoners. For nearly a decade, the Erdogan government has moved further away from those responsibilities. Turkey should not be granted…
— Dina Titus (@repdinatitus) July 31, 2026
«Η Τουρκία είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αλλά αυτή η συμμαχία συνεπάγεται υποχρεώσεις, όπως η προσήλωση στους δημοκρατικούς κανόνες και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις οποίες η Τουρκία δεν εκπληρώνει», δήλωσε η Ντίνα Τάιτους.
Η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής κατηγόρησε την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι έχει φυλακίσει πολιτικούς κρατουμένους και δημοσιογράφους, έχει ασκήσει διώξεις σε βάρος δικηγόρων και έχει χρησιμοποιήσει ασαφείς αντιτρομοκρατικές διατάξεις για τη στοχοποίηση θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων.
Η νομοθετική πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία και λόγω των τουρκικών επιδιώξεων για ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και επανένταξη στο πρόγραμμα των F-35.
