Η συζήτηση για ένα «Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» επανέρχεται δυναμικά, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν εναλλακτικό σχέδιο άμυνας σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρήσουν από τη Συμμαχία, υπό την προεδρία του Donald Trump.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της The Wall Street Journal, το σχέδιο προβλέπει την ενίσχυση του ευρωπαϊκού ρόλου εντός του NATO, με στόχο τη διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος απέναντι στη Russia, ακόμη και χωρίς την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδιώκουν να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη σε κρίσιμους τομείς, όπως η διοίκηση, οι πληροφορίες και η επιχειρησιακή καθοδήγηση, αντικαθιστώντας σταδιακά την αμερικανική κυριαρχία στη δομή της Συμμαχίας.
Η ανάγκη για ένα τέτοιο σχέδιο ενισχύθηκε μετά από δηλώσεις του Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τον ρόλο του ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας τη Συμμαχία «αδύναμη» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ.
Καθοριστικό σημείο καμπής αποτέλεσε και η αναφορά σε πιθανή αμερικανική κίνηση για τη Greenland, εξέλιξη που προκάλεσε έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αλλαγή στάσης της Germany, η οποία για δεκαετίες στηριζόταν στην αμερικανική προστασία, αποφεύγοντας πρωτοβουλίες στρατηγικής αυτονομίας. Ωστόσο, υπό την ηγεσία του καγκελαρίου Friedrich Merz, το Βερολίνο φαίνεται πλέον να στηρίζει ενεργά την ιδέα μιας πιο ανεξάρτητης ευρωπαϊκής άμυνας.
Η στροφή αυτή ανοίγει τον δρόμο για συνεργασία μεταξύ κρατών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες, που εξετάζουν τη δημιουργία μιας «συμμαχίας προθύμων» εντός της υπάρχουσας δομής του ΝΑΤΟ.
Παρά τη δυναμική, οι προκλήσεις είναι τεράστιες. Η ευρωπαϊκή άμυνα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η πυρηνική αποτροπή, οι πληροφορίες και οι στρατηγικές μεταφορές.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που τίθενται είναι η πιθανή επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας σε πολλές χώρες, καθώς και η ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, ανοίγει και η πιο ευαίσθητη συζήτηση: η αντικατάσταση της αμερικανικής πυρηνικής «ομπρέλας», με πιθανή επέκταση της γαλλικής αποτρεπτικής ισχύος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια ιστορική καμπή, όπου καλείται να αποφασίσει αν μπορεί να σταθεί στρατιωτικά αυτόνομη ή αν θα συνεχίσει να εξαρτάται από την αμερικανική ισχύ.
