Δείτεκαι αυτά
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενισχύουν την άμυνα, τις κρίσιμες υποδομές και την πολιτική προστασία, καθώς μεγαλώνει η ανησυχία για πιθανή διεύρυνση της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο διάδρομος Σουβάλκι, αλλά και το ενδεχόμενο η Μόσχα να κινηθεί στη «γκρίζα ζώνη» μεταξύ υβριδικής απειλής και συμβατικής επίθεσης.
Από τη Βρετανία και τη Γερμανία μέχρι τη Γαλλία, την Πολωνία και την Ελβετία, καταγράφεται μια ευρύτερη κινητοποίηση για την αντιμετώπιση μιας μεγάλης κρίσης ασφαλείας.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην πορεία του πολέμου στην Ουκρανία. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ΝΑΤΟ εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιχειρήσει να μεταφέρει την πίεση πέρα από το ουκρανικό μέτωπο, χωρίς απαραίτητα να ξεκινήσει εξαρχής έναν γενικευμένο συμβατικό πόλεμο.
Στρατιωτικές ασκήσεις της Λευκορωσίας πραγματοποιούνται κοντά στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Σουβάλκι. Την ίδια στιγμή, η Γερμανία καταρτίζει σχέδια για τη λειτουργία των νοσοκομείων σε περίπτωση πολέμου, ενώ στη Βρετανία έχουν δοθεί οδηγίες προς τους πολίτες για αποθέματα τροφίμων και νερού.
Η Γαλλία ενισχύει την προστασία ζωτικών υποδομών. Η Πολωνία προειδοποιεί για πιθανές ρωσικές επιθέσεις με drones ή πυραύλους, ενώ ακόμη και η ουδέτερη Ελβετία προχωρά στην υιοθέτηση νέας στρατηγικής εθνικής ασφάλειας.
Η «γκρίζα ζώνη» που προβληματίζει το ΝΑΤΟ
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, το βασικό σενάριο που απασχολεί τη Συμμαχία δεν αφορά αποκλειστικά μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εισβολή. Η Ρωσία θα μπορούσε να επιλέξει ενέργειες περιορισμένης έντασης, με στόχο να δοκιμάσει την ενότητα και την αποφασιστικότητα των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη αντιμετωπίσει κυβερνοεπιθέσεις, εμπρησμούς, δολιοφθορές, περιστατικά με drones και επιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών. Τέτοιες επιχειρήσεις παραμένουν κάτω από το όριο του συμβατικού πολέμου και συχνά δεν επιτρέπουν την άμεση και αδιαμφισβήτητη απόδοση ευθύνης.
Η αμερικανική Δικαιοσύνη ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα κατηγορίες εναντίον πέντε προσώπων. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, οι κατηγορούμενοι συνδέονται με ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών και με δίκτυο που φέρεται να σχεδίαζε επιθέσεις και δολοφονίες σε διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι αμερικανικές Αρχές υποστηρίζουν ακόμη ότι το συγκεκριμένο δίκτυο συνδέεται με επιθέσεις σε πολιτικές και στρατιωτικές υποδομές στην Ευρώπη.
Το στρατηγικό πρόβλημα για το ΝΑΤΟ είναι σαφές: πώς μπορεί να απαντήσει συλλογικά σε μια επιθετική ενέργεια, όταν αυτή δεν αποτελεί ξεκάθαρα συμβατική στρατιωτική επίθεση;
Ο διάδρομος Σουβάλκι ως πιθανό σημείο δοκιμής
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο διάδρομος Σουβάλκι, μια λωρίδα περίπου 105 χιλιομέτρων μεταξύ της Πολωνίας και της Λιθουανίας.
Πρόκειται για τη μοναδική χερσαία σύνδεση της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ. Για τον λόγο αυτό θεωρείται ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της ευρωπαϊκής άμυνας.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται εδώ και χρόνια αφορά μια περιορισμένη ρωσική ενέργεια στην περιοχή, ενδεχομένως με τη συμμετοχή ή την υποστήριξη της Λευκορωσίας.
Ο στόχος μιας τέτοιας κίνησης δεν θα ήταν απαραίτητα η κατάληψη μεγάλης έκτασης. Θα μπορούσε να είναι η δοκιμή της αρχής της συλλογικής άμυνας και της δυνατότητας των 32 κρατών-μελών να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατιωτική απάντηση.
Το ερώτημα αφορά επίσης τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γερμανίας και της Γαλλίας, αλλά και τα όρια μιας αντίδρασης που θα απέτρεπε τη Ρωσία χωρίς να οδηγεί σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με μια πυρηνική δύναμη.
Το ουκρανικό μάθημα για την ευρωπαϊκή άμυνα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι η άμυνα μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη και αποθέματα πυρομαχικών.
Απαραίτητη θεωρείται πλέον και η δυνατότητα ενός κράτους να συνεχίσει να λειτουργεί υπό παρατεταμένες επιθέσεις. Αυτό προϋποθέτει ανθεκτικά ενεργειακά δίκτυα, εναλλακτικά συστήματα επικοινωνιών, λειτουργικές μεταφορές και νοσοκομεία ικανά να διαχειριστούν μεγάλο αριθμό θυμάτων.
Το ΝΑΤΟ δημοσιοποίησε επικαιροποιημένες απαιτήσεις για την εθνική ανθεκτικότητα των μελών του. Οι νέες κατευθύνσεις καλύπτουν τη συνέχεια της διακυβέρνησης, την ενέργεια, την παροχή τροφίμων και νερού, την υγειονομική περίθαλψη και τις επικοινωνίες σε συνθήκες κρίσης ή πολέμου.
Παράλληλα, η Συμμαχία μελετά την εμπειρία της Ουκρανίας. Το Κίεβο δεν αποτελεί πλέον μόνο αποδέκτη στρατιωτικής και πολιτικής υποστήριξης, αλλά και πηγή πολύτιμων συμπερασμάτων για τη λειτουργία μιας κοινωνίας υπό συνεχή πλήγματα.
Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας αντιμετωπίζεται πλέον και ως μέσο αποτροπής, καθώς δείχνει σε έναν πιθανό αντίπαλο ότι οι επιθέσεις του δεν θα επιτύχουν την κατάρρευση των κρατικών και κοινωνικών δομών.
Στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η στάση της Ουάσιγκτον. Οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν σημαντικές υποχρεώσεις στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στον Ινδο-Ειρηνικό.
Οι δυνατότητες αεράμυνας, οι ναυτικές δυνάμεις, τα μέσα συλλογής πληροφοριών και τα διαθέσιμα πυρομαχικά δεν είναι απεριόριστα. Αυτό δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με την κατανομή των αμερικανικών δυνάμεων σε περίπτωση ταυτόχρονων κρίσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προχωρήσει σε κινήσεις ενίσχυσης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, ανακοινώνοντας μεταξύ άλλων πρόοδο για τη δημιουργία μόνιμης βάσης του αμερικανικού στρατού στην Πολωνία.
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος είχε στείλει τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σε μυστική αποστολή στη Μόσχα, μεταφέροντας μήνυμα προς το Κρεμλίνο σχετικά με επιθέσεις σε έδαφος του ΝΑΤΟ.
Παρά τις κινήσεις αυτές, στην Ευρώπη παραμένει η αβεβαιότητα για το πόσο άμεση και ξεκάθαρη θα ήταν η αμερικανική αντίδραση απέναντι σε μια περιορισμένη ρωσική πρόκληση. Σύμφωνα με την ανάλυση, αυτή η ασάφεια θα μπορούσε να επηρεάσει και τους υπολογισμούς της Μόσχας.
Νέα εποχή για την ασφάλεια της Ευρώπης
Για περίπου τρεις δεκαετίες μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες περιόρισαν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες και τις υποδομές πολιτικής προστασίας.
Η πιθανότητα μιας μεγάλης σύγκρουσης στην ευρωπαϊκή ήπειρο θεωρούνταν απομακρυσμένη, ενώ η αμερικανική παρουσία αντιμετωπιζόταν ως η τελική εγγύηση ασφαλείας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέτρεψε αυτή την αντίληψη. Οι προετοιμασίες σε Λονδίνο, Βερολίνο, Παρίσι, Βαρσοβία, Βέρνη και Βρυξέλλες δείχνουν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον την ασφάλειά της με διαφορετικούς όρους.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Ρωσία θα επιχειρήσει να ανοίξει ένα νέο μέτωπο. Είναι και κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να πείσει τη Μόσχα ότι μια τέτοια ενέργεια θα αποτύχει.
Για το ΝΑΤΟ, η προετοιμασία απέναντι στο δυσμενέστερο σενάριο αποτελεί πλέον βασικό μέρος της αποτροπής. Ο διάδρομος Σουβάλκι έχει μετατραπεί στο πιο χαρακτηριστικό σύμβολο αυτής της νέας πραγματικότητας.
