Σαφείς αναφορές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό έκανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ο πρωθυπουργός έθεσε επίσης στο επίκεντρο τη θαλάσσια ασφάλεια, τις πολεμικές συγκρούσεις, την ελληνική οικονομία και τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Το μήνυμα προς την Τουρκία
Ο Μητσοτάκης στον ΟΗΕ αναφέρθηκε στην προσπάθεια που, όπως είπε, έχει καταβάλει η Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια για τη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία. Μίλησε για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, επαναλαμβάνοντας παράλληλα την ελληνική θέση για τη μοναδική μακροχρόνια διαφορά μεταξύ των δύο χωρών.
Προσδιόρισε τη διαφορά αυτή ως την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο για την ειρηνική επίλυσή της.
Στην ίδια αναφορά έθεσε και το όριο του διαλόγου. Τόνισε ότι η προσπάθεια συνεννόησης δεν μπορεί να προχωρά παράλληλα με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη ή με απειλές πολέμου απέναντι στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων.
Το Κυπριακό και οι προσπάθειες του ΟΗΕ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Κυπριακό, σημειώνοντας ότι έχουν περάσει 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κύπρου. Χαρακτήρισε την αντιμετώπιση του ζητήματος δοκιμασία για την αξιοπιστία των Ηνωμένων Εθνών.
Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Ως στόχο έθεσε την επανένωση της Κύπρου χωρίς δυνάμεις κατοχής, στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η θαλάσσια ασφάλεια στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Μιλώντας στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα πλησιάζει στο τέλος του δεύτερου έτους της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας και προετοιμάζεται να αναλάβει την Προεδρία του τον επόμενο μήνα. Περιέγραψε τη διεθνή συγκυρία ως ιδιαίτερα επικίνδυνη και ζήτησε ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας ως παράδειγμα κανόνων που επιτρέπουν την ειρηνική διευθέτηση διαφορών. Η θαλάσσια ασφάλεια, είπε, θα παραμείνει υψηλή προτεραιότητα κατά την ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας, μαζί με τις προκλήσεις που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες.
Δείτεκαι αυτά
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε το ζήτημα με τις εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Ινδοειρηνικό. Επισήμανε ότι οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και η πίεση που ασκείται μέσω στρατηγικών θαλάσσιων οδών επηρεάζουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις αγορές ενέργειας και την επισιτιστική ασφάλεια.
Παρουσιάζοντας τον περιφερειακό ρόλο της Ελλάδας, αναφέρθηκε στις συνεργασίες της στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο. Περιέγραψε τη χώρα ως δύναμη που επιδιώκει να φέρνει τις πλευρές πιο κοντά.
Γάζα, Ουκρανία και άλλες διεθνείς κρίσεις
Για τη Γάζα, ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε να εφαρμοστεί αποτελεσματικά το ειρηνευτικό σχέδιο που, σύμφωνα με την ομιλία του, συμφωνήθηκε το προηγούμενο έτος. Επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών και υποστήριξε ότι η Χαμάς δεν πρέπει να έχει ρόλο στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας.
Εξέφρασε ακόμη ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη. Για τον Λίβανο, στήριξε τις προσπάθειες ενίσχυσης της χώρας και αποτροπής κενού ασφαλείας μετά τη λήξη της εντολής της δύναμης του ΟΗΕ. Αναφερόμενος στη Συρία, ζήτησε προστασία των θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, συμπερίληψη και απουσία ξένων παρεμβάσεων.
Στο ζήτημα της Ουκρανίας, επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο και καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και μη στρατιωτικών υποδομών. Ζήτησε άμεση κατάπαυση του πυρός και διαρκή ειρήνη στη βάση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει αποφασιστικό λόγο για το μέλλον της και ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις.
Για το Σουδάν, τάχθηκε υπέρ του τερματισμού των ξένων παρεμβάσεων, της λογοδοσίας για εγκλήματα πολέμου και μιας αξιόπιστης πολιτικής διαδικασίας με ευθύνη των ίδιων των Σουδανών.
Οικονομία, ευρωπαϊκή Προεδρία και τεχνητή νοημοσύνη
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ελληνική οικονομία έχει απομακρυνθεί από την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Ανέφερε ότι αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με βελτιωμένες δημοσιονομικές επιδόσεις και αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον. Κατά την τοποθέτησή του, αυτή η πορεία δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια για την ενίσχυση της άμυνας και της ενεργειακής ασφάλειας.
Παρουσίασε επίσης την Ελλάδα ως κόμβο μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, δίνοντας έμφαση στις ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές. Ενόψει της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027, είπε ότι θα επιδιώξει μια πιο ανταγωνιστική και ασφαλή Ευρώπη, ικανή να υπερασπίζεται τον εαυτό της.
Κλείνοντας την ομιλία του, προειδοποίησε για τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Αναφέρθηκε στην πιθανή απώλεια θέσεων εργασίας, στη συγκέντρωση πλούτου και στις επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις. Απέρριψε την εθελοντική αυτορρύθμιση των εταιρειών τεχνολογίας και πρότεινε αδειοδότησή τους με απαιτήσεις για τη διαφάνεια, την ασφάλεια και τον σεβασμό των ανθρώπινων αξιών.
