Ένα νέο και ιδιαίτερα επικίνδυνο αφήγημα επιχειρεί να χτίσει η τουρκική εφημερίδα Μιλλιέτ, υποστηρίζοντας ότι δήθεν η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ οδηγούν την περιοχή σε πολεμική σύγκρουση. Το άρθρο του διευθυντή της εφημερίδας, Οζάι Σεντίρ, με τίτλο «Προς πόλεμο βαδίζει η Κύπρος», παρουσιάζει την εικόνα μιας τεχνητής κρίσης, όπου –κατά τον ίδιο– το Ισραήλ αποτελεί τον ηθικό αυτουργό ενός μελλοντικού πολέμου στην Κύπρο. Το συγκεκριμένο αφήγημα εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας να μεταφέρει τις ευθύνες για την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο σε τρίτες χώρες, επιχειρώντας παράλληλα να συσπειρώσει την τουρκική κοινή γνώμη.
Σύμφωνα με τον Σεντίρ, η Κύπρος «βαδίζει προς πόλεμο» λόγω της στρατιωτικής εκπαίδευσης Ελληνοκυπρίων σε ευρωπαϊκές εταιρείες ασφαλείας, κάτι που παρουσιάζει ως μυστικό σχέδιο ενίσχυσης της Εθνικής Φρουράς. Υποστηρίζει δε ότι το Ισραήλ δήθεν χρηματοδοτεί παραστρατιωτικές δομές στη Λευκωσία προκειμένου να προκαλέσει σύγκρουση που θα φέρει την Τουρκία σε διπλωματική απομόνωση. Η επιχειρηματολογία αυτή αποτελεί επιτομή της τουρκικής προπαγάνδας περί επιβουλής τρίτων χωρών, προβάλλοντας την εικόνα ενός «εχθρικού Ισραήλ» που επιδιώκει να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή εις βάρος της Τουρκίας.
Το άρθρο της Μιλλιέτ δεν περιορίζεται εκεί. Εμφανίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως «φασιστικό καθεστώς» που δεν ελέγχεται από την Αθήνα αλλά από το Τελ Αβίβ, ενώ κατηγορεί την Κυπριακή Εκκλησία ότι λειτουργεί με οικονομικά κριτήρια και δήθεν επιδιώκει την εκδίωξη των Τουρκοκυπρίων. Παράλληλα, ο Σεντίρ επιτίθεται στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποδίδοντάς του ανυπόστατους χαρακτηρισμούς περί «αστάθειας» και «εξάρτησης από την ακροδεξιά». Πρόκειται για αφήγημα που επιχειρεί να παρουσιάσει την Κύπρο ως πηγή αστάθειας, αγνοώντας πλήρως το ιστορικό πλαίσιο της τουρκικής εισβολής του 1974 και της συνεχιζόμενης κατοχής.
Η πραγματικότητα είναι πως η Τουρκία είναι εκείνη που διατηρεί δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και αναβαθμίζει συστηματικά τη στρατιωτική της παρουσία. Όμως, στο αφήγημα της Άγκυρας αυτό παρουσιάζεται ως «αμυντική κίνηση» απέναντι σε φανταστικές απειλές. Το άρθρο της Μιλλιέτ επιχειρεί επίσης να δικαιολογήσει το ενδεχόμενο έντασης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δήθεν ένα προβοκατόρικο επεισόδιο στο νησί θα μπορούσε να οδηγήσει σε τουρκική αντίδραση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προσπάθεια σύνδεσης του Ισραήλ με τις ελληνοκυπριακές αποφάσεις ασφάλειας. Σε μια περίοδο όπου η συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ σε ζητήματα ενέργειας και άμυνας ενισχύεται, η τουρκική πλευρά αναζητά τρόπους να εμφανίσει τον άξονα αυτό ως απειλή, κατασκευάζοντας σενάρια «μελλοντικού πολέμου». Με αυτό τον τρόπο η Άγκυρα επιχειρεί να υπονομεύσει τις τριμερείς συνεργασίες και να προωθήσει το γνώριμο αφήγημά της ότι «περικυκλώνεται».
Ο Σεντίρ επαναλαμβάνει επίσης τις γνωστές τουρκικές θέσεις περί «διαστρέβλωσης της ιστορίας» από την Κυπριακή Δημοκρατία, αναφέροντας την ΕΟΚΑ και τα σχολικά βιβλία, ενώ ταυτόχρονα αποσιωπά την τουρκική εισβολή, τις σφαγές αμάχων, τις εκτοπίσεις και το γεγονός ότι η Τουρκία παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο εδώ και πεντέμισι δεκαετίες.
Δείτεκαι αυτά
Η Μιλλιέτ δεν περιορίζεται στην ανάλυση αλλά προχωρά σε σαφή κατηγορία ότι το Ισραήλ τάχα επιδιώκει να σύρει την Τουρκία σε νέα κρίση. Το αφήγημα αυτό ταιριάζει απόλυτα με την πρόσφατη ρητορική της Άγκυρας που επιχειρεί να εμφανίσει κάθε κίνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως «πρόκληση». Με αυτόν τον τρόπο η Τουρκία διατηρεί ανοικτό το ενδεχόμενο να στρέψει την προσοχή της κοινής γνώμης σε ένα εξωτερικό μέτωπο αν χρειαστεί, χρησιμοποιώντας την Κύπρο ως εργαλείο εσωτερικής κατανάλωσης.
Το άρθρο του Οζάι Σεντίρ, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να χτίσει μια αφήγηση περί «απειλής» από την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ. Η ιστορική εμπειρία έχει δείξει ότι παρόμοια ρητορικά σχήματα αξιοποιούνται συχνά για να προετοιμάσουν το έδαφος για αυξημένη ένταση στην περιοχή. Η Λευκωσία, η Αθήνα και το Ισραήλ συνεχίζουν να συνεργάζονται σε ενεργειακά και αμυντικά ζητήματα, στη βάση της σταθερότητας και του διεθνούς δικαίου – κάτι που η Τουρκία αντιμετωπίζει με διαρκή καχυποψία.
Το κατά πόσο η Άγκυρα θα προσπαθήσει να μετατρέψει το αφήγημα αυτό σε εργαλείο πίεσης τους επόμενους μήνες μένει να φανεί. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η τουρκική δημοσιογραφική ρητορική, όπως αυτή της Μιλλιέτ, προετοιμάζει την κοινή γνώμη για έναν νέο κύκλο ελεγχόμενης έντασης, με την Κύπρο και το Ισραήλ να παρουσιάζονται ως οι δήθεν υποκινητές μιας κρίσης που στην πραγματικότητα εξυπηρετεί τουρκικές επιδιώξεις.
