Ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο τερματισμού της σύγκρουσης με το Ιράν, ακόμη και χωρίς συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Βασική προϋπόθεση για την Ουάσιγκτον παραμένει η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει στρέψει τις τελευταίες εβδομάδες το βάρος των διαπραγματεύσεων στην κρίσιμη θαλάσσια οδό. Ο Αμερικανός πρόεδρος εκτιμά ότι οι ζημιές στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν είναι τόσο σοβαρές, ώστε το πρόγραμμα δεν μπορεί να ανακάμψει ουσιαστικά κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Οι νέες απαιτήσεις της Τεχεράνης
Η προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας συναντά, ωστόσο, νέα εμπόδια. Το Ιράν φέρεται να ζητά την καταβολή δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ, την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού.
Οι όροι αυτοί περιορίζουν τα περιθώρια του Τραμπ για απεμπλοκή από τον πόλεμο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απειλήσει επανειλημμένα με μεγάλη κλιμάκωση των βομβαρδισμών, χωρίς μέχρι στιγμής να προχωρήσει στην υλοποίηση των απειλών του.
Το κλίμα των τελευταίων διαπραγματεύσεων δείχνει παράλληλα ότι η Τεχεράνη προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης και εξουθενωτικής σύγκρουσης.
«Οι πρόσφατες, αδιάλλακτες απαιτήσεις του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών καθιστούν όλο και πιο δύσκολο για τον πρόεδρο να βρει μια διέξοδο από τη σύγκρουση που θα του επιτρέψει να διασώσει το κύρος του», δήλωσε η Μόνα Γιακουμπιάν, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής στο Center for Strategic and International Studies, με έδρα την Ουάσιγκτον.
Ο Γκρέγκορι Μπρου, ειδικός σε θέματα Ιράν στην Eurasia Group, ανέφερε από την πλευρά του: «Οι Ιρανοί πιστεύουν ακράδαντα ότι ο Τραμπ θέλει να απεμπλακεί και επικεντρώνεται στο άνοιγμα των Στενών, γι’ αυτό και τηρούν τόσο σκληρή στάση».
Στο επίκεντρο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα
Το Ιράν έκλεισε τη θαλάσσια οδό μετά την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Φεβρουαρίου. Έκτοτε, αξιοποιεί τη δυνατότητα πραγματοποίησης σποραδικών επιθέσεων με πυραύλους και drones ως διαπραγματευτικό μέσο.
Οι επιθέσεις έχουν περιορίσει την εμπορική κίνηση και έχουν προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν ανοίξει πλήρως, οι εξελίξεις στο πεδίο δεν επιβεβαίωσαν μέχρι τώρα τις διαβεβαιώσεις του.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση αμερικανικών πολεμικών πλοίων. Παράλληλα, επιδιώκει να εισπράττει έσοδα από τα εμπορικά πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό.
Η Ουάσιγκτον έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να δεχθεί ούτε τους ιρανικούς περιορισμούς ούτε την επιβολή διοδίων, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Δείτεκαι αυτά
Οι πιθανότητες συμφωνίας υποχώρησαν περαιτέρω μέσα στο Σαββατοκύριακο. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι το Ιράν πραγματοποίησε πυραυλική επίθεση εναντίον πλοίου τους, ενώ υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος παρουσίασε σειρά αυστηρών απαιτήσεων για την έγκριση της διέλευσης πλοίων.
Η πυρηνική συμφωνία περνά σε δεύτερο πλάνο
Από τον Απρίλιο, τις συνομιλίες σκιάζει το τελεσίγραφο του Λευκού Οίκου ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Ο Τραμπ είχε αρχικά επιχειρήσει να εντάξει το πυρηνικό ζήτημα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Οι συνομιλίες αποδείχθηκαν ιδιαίτερα δύσκολες. Ως αποτέλεσμα, η αμερικανική κυβέρνηση επικεντρώθηκε περισσότερο στην αποκατάσταση της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναφέρει κατ’ ιδίαν σε ανώτερους συνεργάτες του ότι η Τεχεράνη πιθανότατα δεν θα μπορέσει να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα εντός της προεδρικής θητείας του. Οι ΗΠΑ είχαν καταστρέψει τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν το προηγούμενο έτος.
Σε πρόσφατες συσκέψεις, ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θα εντοπίσουν πιθανές προσπάθειες ανοικοδόμησης των εγκαταστάσεων ή μυστικής κατασκευής πυρηνικού όπλου. Κατά την εκτίμησή του, η απειλή νέων αμερικανικών πληγμάτων μπορεί να λειτουργήσει ως σταθερός αποτρεπτικός παράγοντας.
Εφόσον το πυρηνικό πρόγραμμα παραμείνει περιορισμένο και η κυκλοφορία στα Στενά αποκατασταθεί, ο Τραμπ είναι πιθανό να παρατείνει επ’ αόριστον την υφιστάμενη εκεχειρία, ανέφεραν αξιωματούχοι. Στην περίπτωση που η Τεχεράνη ανοίξει πλήρως τη θαλάσσια οδό, αναμένεται επίσης να αρθεί ο αμερικανικός στρατιωτικός αποκλεισμός στα ιρανικά λιμάνια.
Με λιγότερους από τρεις μήνες να απομένουν μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές και την τιμή της βενζίνης να βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ αναζητά έναν τρόπο να παρουσιάσει στο αμερικανικό κοινό ότι οι ΗΠΑ έχουν επικρατήσει.
Τις τελευταίες ημέρες δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι ήταν έτοιμος να διατάξει τη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά άλλαξε απόφαση έπειτα από παρεμβάσεις συμμάχων των ΗΠΑ. Παράλληλα, χαρακτήρισε μια συμφωνία «επικείμενη», χωρίς να έχει υπάρξει μέχρι στιγμής αποτέλεσμα.
Την Παρασκευή 7 Αυγούστου, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άφησε να εννοηθεί ότι η νίκη είχε ήδη επιτευχθεί χωρίς πυρηνική συμφωνία. Παρέπεμψε μάλιστα σε άρθρο που υποστήριζε ότι «ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τον πόλεμο με το Ιράν».
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να πιέζει την Τεχεράνη για μακροπρόθεσμες αλλαγές στις σχέσεις των δύο χωρών.
«Και αν όχι, δεν πειράζει. Εμείς απλώς θα συνεχίσουμε να ασκούμε κάθε δυνατή πίεση και να αντλούμε όσο το δυνατόν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Μέση Ανατολή, ώστε οι Αμερικανοί να απολαμβάνουν χαμηλότερες τιμές καυσίμων και ενέργειας», δήλωσε. «Βρισκόμαστε στη μέση του παιχνιδιού», πρόσθεσε ο Βανς.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ παραμένει υπομονετικός και μπορεί να ξεπεράσει το νέο διπλωματικό αδιέξοδο, ιδιαίτερα εάν οι τιμές των καυσίμων δεν αυξηθούν περαιτέρω.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ολοκληρώσει όλους τους στρατιωτικούς στόχους τους εναντίον του Ιράν. Προτεραιότητα του Τραμπ είναι πλέον η διασφάλιση της παγκόσμιας ενεργειακής ροής μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Οι στρατιωτικές επιλογές, πάντως, παραμένουν στο τραπέζι για την περίπτωση που το Ιράν πραγματοποιήσει νέες επιθέσεις εναντίον πλοίων.
