Την έντονη αντίδραση της Αθήνας προκάλεσε τη Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026 η θέσπιση δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την κίνηση μονομερή και παράνομη, υπογραμμίζοντας ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Οι περιοχές που αποτυπώνονται στους τουρκικούς χάρτες εκτείνονται πέρα από τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας. Ο ένας σχεδιασμός αφορά το Βόρειο Αιγαίο, μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ ο δεύτερος καλύπτει εκτεταμένη ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου, από τη Ρόδο προς τον Κόλπο της Αττάλειας.
Δύο πάρκα με προεδρικά διατάγματα
Τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα θεσπίστηκαν με προεδρικά διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ταγίπ Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Στο Βόρειο Αιγαίο, η περιοχή βρίσκεται δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και εισέρχεται ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Λήμνο. Μέρος της χάραξης εκτείνεται σε διεθνή ύδατα, πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα.
Το δεύτερο πάρκο αρχίζει βορειοανατολικά της Ρόδου και κατευθύνεται προς τον Κόλπο της Αττάλειας. Σύμφωνα με την ελληνική αποτίμηση, ο συγκεκριμένος χάρτης απομονώνει το Καστελλόριζο από τη Ρόδο και περιορίζει το νησιωτικό σύμπλεγμα στη ζώνη των υφιστάμενων χωρικών υδάτων των 6 ν.μ.
«Δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα»
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι η Τουρκία καθόρισε προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές οι οποίες επεκτείνονται σε διεθνή ύδατα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
«Η εξαγγελία “θαλάσσιων πάρκων” σε μη οριοθετημένες περιοχές εκτός τουρκικών χωρικών υδάτων συνιστά απαράδεκτη, μονομερή και παράνομη ενέργεια», αναφέρει το ΥΠΕΞ.
Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Η Αθήνα κάνει επίσης λόγο για «πλήρη έλλειψη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας». Παράλληλα, δηλώνει ότι θα συνεχίσει να προστατεύει τα δικαιώματα της χώρας και τη βιωσιμότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Το υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιεί και για τις συνέπειες στις διμερείς σχέσεις, σημειώνοντας ότι «αντανακλαστικές ενέργειες κενές περιεχομένου θέτουν σε διακύβευση τις σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ των δύο χωρών».
Δείτεκαι αυτά
Η χάραξη μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης
Η επιλογή της περιοχής στο Βόρειο Αιγαίο αξιολογείται από την Αθήνα ως ιδιαίτερα σημαντική. Ο τουρκικός χάρτης τοποθετεί το πάρκο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, σε περιοχή διεθνών υδάτων την οποία η ελληνική πλευρά θεωρεί τμήμα της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Τμήματα της περιοχής εισέρχονται, σύμφωνα με την ίδια θέση, και εντός του δυνητικού ορίου των χωρικών υδάτων των 12 ν.μ. γύρω από τα ελληνικά νησιά.
Η χάραξη ακολουθεί την τουρκική θέση περί μέσης γραμμής μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών Ελλάδας και Τουρκίας, χωρίς να αποδίδει στα ελληνικά νησιά την επήρεια που υποστηρίζει η Αθήνα. Αντίστοιχες τουρκικές διεκδικήσεις είχαν διατυπωθεί ήδη από τη δεκαετία του 1970, μέσω αδειών έρευνας που είχαν δοθεί στην ΤΡΑΟ.
Ο σχεδιασμός γύρω από το Καστελλόριζο
Στην Ανατολική Μεσόγειο, ο τουρκικός χάρτης καλύπτει την περιοχή ανατολικά της Ρόδου έως το Καστελλόριζο. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι πρόκειται για τμήμα της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Κατά την Αθήνα, η χάραξη επαναφέρει την πάγια θέση της Τουρκίας ότι τα νησιά δεν διαθέτουν δικαιώματα πέρα από τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. Στους τουρκικούς χάρτες το Καστελλόριζο και τα υπόλοιπα νησιά εμφανίζονται χωρίς συνοριακή γραμμή ακόμη και για αυτή τη ζώνη.
Η ελληνική εκτίμηση είναι ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τη διαδικασία προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος για να αποτυπώσει στους χάρτες τις θέσεις της σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.
Η σύνδεση με τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο τουρκικός σχεδιασμός εντάσσεται στον ευρύτερο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που έχει παρουσιάσει η Άγκυρα. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, οι σχετικοί χάρτες ενσωματώνουν σε μεγάλο βαθμό τις διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Τουρκία προσθέτει στους χάρτες της δραστηριότητες και χρήσεις του θαλάσσιου χώρου, υποστηρίζοντας ότι τα πάρκα αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.
Στην Αθήνα, ωστόσο, εκτιμούν ότι η δημοσίευση ενός χάρτη ή η μονομερής ανακήρυξη προστατευόμενων περιοχών δεν δημιουργεί δικαιώματα. Η πάγια ελληνική θέση είναι ότι οι μονομερείς χαράξεις σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες δεν έχουν νομική ισχύ έναντι τρίτων κρατών.
Η απάντηση στα ελληνικά θαλάσσια πάρκα
Η τουρκική πρωτοβουλία ακολούθησε τη θέσπιση των ελληνικών Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στις Νότιες Κυκλάδες. Οι ελληνικές περιοχές εκτείνονται εντός των χωρικών υδάτων των νησιών και των νησίδων που περιλαμβάνουν.
Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η Άγκυρα αποφάσισε να προχωρήσει στους δύο δικούς της σχεδιασμούς ως απάντηση στις ελληνικές κινήσεις.
Η Ελλάδα έχει παρουσιάσει από το 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της. Αυτός περιλαμβάνει και τις μη οριοθετημένες περιοχές ΑΟΖ, με εξωτερικά όρια τα οποία, όπου δεν υπάρχει συμφωνία με άλλο κράτος, βασίζονται στον νόμο 4001/2011. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, επίκειται και η επίσημη κατάθεσή του στην αρμόδια διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα επικαλύπτουν τον συγκεκριμένο σχεδιασμό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει χαρακτηρίσει τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα άσκηση κυριαρχίας στις περιοχές όπου θεσμοθετούνται, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ελληνικός σχεδιασμός δεν εξαρτάται από την έγκριση της Τουρκίας.
