Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επαναφέρει με επιθετικό τρόπο την απαίτηση για αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, λίγες ώρες μετά την υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας–Ισραήλ. Η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές πιέσεις και προχωρά κανονικά στην ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας.
Η νέα τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου συνδέει ευθέως τον εξοπλισμό των νησιών με τις αξιώσεις που προβάλλει διαχρονικά η Άγκυρα στο Αιγαίο. Παράλληλα, η Τουρκία επαναφέρει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και εντείνει τις κινήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η απειλητική αναφορά του Ερντογάν
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στην –κατά την τουρκική θέση– εποικοδομητική στάση της Άγκυρας. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Τουρκία δεν έχει βλέψεις στα εδάφη άλλης χώρας, αλλά «δεν θα επιτρέψει σε κανέναν την καταπάτηση των δικαιωμάτων της».
Μία ημέρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας–Ισραήλ για την προμήθεια ισχυρών αντιαεροπορικών συστημάτων, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε:
«Η καταπάτηση και η περιφρόνηση των διεθνών συμφωνιών δεν θα ωφελήσουν κανέναν. Όποιος ερμηνεύει την ψύχραιμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναμία, το λέω ξεκάθαρα, κάνει ένα βαρύτατο λάθος. Η Ελλάδα πρέπει να γυρίσει πίσω από αυτόν τον λανθασμένο δρόμο στον οποίο έχει μπει και να εγκαταλείψει τον εξοπλισμό των νησιών που έχουν καθεστώς μη στρατιωτικοποίησης. Η ιστορία αποτελεί έναν πολύ μα, πολύ καλό οδηγό για όσους θέλουν να πάρουν διδάγματα…».
Η συγκεκριμένη αναφορά εκλαμβάνεται ως σαφής προειδοποίηση προς την Αθήνα, με την Άγκυρα να επιχειρεί να συνδέσει την ελληνική αμυντική ενίσχυση με τις δικές της διεκδικήσεις στο Αιγαίο.
Στο επίκεντρο η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Η τουρκική αντίδραση εκδηλώνεται μετά τη συμφωνία με το Ισραήλ, η οποία αφορά την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Πρόκειται για ένα ενιαίο σύστημα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντί-drone προστασίας.
Η Άγκυρα εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένη από το ενδεχόμενο εγκατάστασης προηγμένων ισραηλινών οπλικών συστημάτων στα ελληνικά νησιά, σε μικρή απόσταση από τις τουρκικές ακτές.
Σύμφωνα με το «Πρώτο Θέμα», τουρκικός στόχος είναι είτε να υπονομευθεί συνολικά η συμφωνία είτε να ασκηθεί τέτοια πίεση ώστε τα νησιά να εξαιρεθούν από την ανάπτυξη συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Ανάλογη αντίδραση είχε καταγραφεί όταν μεταφέρθηκαν Patriot στην Κάρπαθο. Τότε η Τουρκία απέφυγε να κλιμακώσει περαιτέρω, καθώς η ελληνική διάταξη είχε συνδεθεί με την αντιμετώπιση πιθανής πυραυλικής απειλής από το Ιράν.
Επανέρχεται η θεωρία των «γκρίζων ζωνών»
Παρά τη δήλωση Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν διεκδικεί εδάφη άλλων χωρών, οι πρόσφατες ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών επαναφέρουν τις αμφισβητήσεις για την ελληνική κυριαρχία.
Η Άγκυρα κάνει λόγο για «νησιά και γεωγραφικούς σχηματισμούς που δεν έχουν παραχωρηθεί βάσει συνθηκών στην Ελλάδα», επαναφέροντας τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».
Η τουρκική στάση ενισχύει, σύμφωνα με την ελληνική θέση, την ανάγκη λήψης αμυντικών μέτρων στη βάση του άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα της νόμιμης άμυνας.
Η αντιπαράθεση έχει ενταθεί και λόγω των ελληνικών πρωτοβουλιών για τα Θαλάσσια Πάρκα, τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία.
Η NAVTEX νότια του Καστελλόριζου
Οι εξελίξεις δεν περιορίζονται στο επίπεδο των δηλώσεων. Η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για έρευνες του «TÜBİTAK Marmara» στην Ανατολική Μεσόγειο, με ένα τμήμα της περιοχής να αφορά ελληνική υφαλοκρηπίδα νότια του Καστελλόριζου.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της επανάληψης των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Αθήνα δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, παραπέμποντας στις αποφάσεις της εταιρείας που έχει αναλάβει το έργο.
Εκκρεμούν ακόμη έρευνες για την εγκατάσταση διασυνδέσεων στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Ορισμένες από αυτές αφορούν διεθνή ύδατα και περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας, για τις οποίες η Τουρκία απαιτεί την έκδοση δικών της NAVTEX.
Σε προηγούμενες ανάλογες εργασίες, η τουρκική πλευρά είχε προχωρήσει σε παρενοχλήσεις μέσω ασυρμάτου προς τα πλοία που πραγματοποιούσαν τις έρευνες.
Η απάντηση της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι στις τουρκικές απειλές για την αμυντική θωράκιση της χώρας.
Η υπογραφή της συμφωνίας με το Ισραήλ αποτελεί μέρος αυτής της στρατηγικής. Παράλληλα, οι κινήσεις στον Χωροταξικό Σχεδιασμό αποσκοπούν στο να μην υπάρξει οποιαδήποτε «γκρίζα εικόνα» για περιοχές της ελληνικής επικράτειας στις οποίες ασκείται πλήρης κυριαρχία.
Δείτεκαι αυτά
Ο υπουργπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του κατά το Άτυπο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, Gymnich, που πραγματοποιήθηκε στην Ολλανδία.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται επίσης να ενημερώσει τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει ήδη, βάσει αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, «εργαλειοθήκη» αντίδρασης απέναντι σε ενέργειες που αμφισβητούν την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ ΕΥΠ και ΜΙΤ
Μέσα στο βαρύ κλίμα πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα συνάντηση του διοικητή της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν με τον διοικητή της ΕΥΠ, πρέσβη Θεμιστοκλή Δεμίρη.
Η επικοινωνία των δύο πλευρών μπορεί να λειτουργήσει ως άτυπος δίαυλος μεταξύ των κυβερνήσεων, με στόχο τη διαχείριση κρίσιμων περιστατικών και την αποφυγή ανεπιθύμητης κλιμάκωσης.
Ο ρόλος του Ιμπραήμ Καλίν, λόγω της στενής σχέσης του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και της ιδιαίτερης θέσης της ΜΙΤ στην τουρκική εξωτερική πολιτική, είναι διαφορετικός από εκείνον της ΕΥΠ.
Παρά τη σημασία αυτού του διαύλου, παραμένουν στο τραπέζι οι βασικές τουρκικές αξιώσεις, με κυριότερες τις «γκρίζες ζώνες» και την απαίτηση να περιορίσει η Ελλάδα την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
